Tajemniczy palec nowoczesności

Pisanie o nowoczesności nie należy do łatwych zadań nie tylko dlatego, że na temat tej epoki, a zarazem i przepastnej formacji intelektualno-kulturowej, napisano już wiele opasłych ksiąg, monografii, analiz, syntez, polemik, artykułów. Jest to czynność arcytrudna również z tego względu, że samo pojęcie/kategoria „nowoczesności” ma charakter zdecydowanie pluralistyczny: między innymi z powodu mnogości i różnorodności opinii na jej temat, ale także z uwagi na wielowątkowość i wieloaspektowość samej nowoczesnej historii intelektualnej2. Nie chodzi tu oczywiście o uwzględnianie wszystkich postśredniowiecznych wydarzeń, odkryć, nowych filozofii i sposobów myślenia, po czym oznaczenie ich etykietką „nowoczesne”, jednak gdy zdamy sobie sprawę, że mianem nowoczesnych możemy określić tak bardzo odległych od siebie czasowo myślicieli jak Michel de Montaigne, Immanuel Kant czy Fryderyk Nietzsche, okazuje się, że mamy do czynienia z niezwykle szerokim spektrum postaw, myśli i działań.