Drugie oblicze matrycy. Płyta graficzna jako podobrazie na przykładzie prac ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie

Artykuł podejmuje tematykę matryc graficznych wykorzystywanych jako podobrazia na dwóch przykładach ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Pierwsza z płyt autorstwa Monogramisty T.V.B. pochodzi z połowy wieku XVI i przedstawia wykonany techniką miedziorytu herb klasztoru Petershausen w Konstancji. Druga matryca została pierwotnie wyrytowana we Francji przez wywodzącego się ze Lwowa polskiego malarza i rytownika Jana Ziarnkę. Początkowo odbijano z niej rycinę heraldyczną z herbem Jana Karola Chodkiewicza, po późniejszym przerytowaniu ukazuje ona herb Pilawa opatrzony inskrypcją łacińską. Matryca ta byłaby zatem drugą znaną płytą graficzną, którą można połączyć z zasłużonym polskim rytownikiem. Na verso obu matryc namalowane zostały przedstawienia religijne Madonna z Dzieciątkiem oraz Opłakiwanie Chrystusa przez anioły. Łączy je zatem zarówno temat (ryciny heraldyczne), jak i wykorzystanie ich jako podobrazia do scen religijnych, być może w celach prywatnej dewocji z uwagi na niewielkie wymiary. Odbitki z obu matryc mogły też pełnić funkcję ekslibrisu, który rozpowszechnił się wśród warstw duchowieństwa i arystokracji w XVI i XVII wieku.