Toprakların Oluşumu ve Sınıflandırılması

Toprak ana kayanın fiziksel, kimyasal ve biyolojik olayların etkisiyle kil minerallerine kadar ayrışması ile oluşmuş, bitkilere ortam ve besin kaynağı sağlayan bir varlıktır. Topraklar sahip oldukları özellikler ile bitki gelişimine etki derecesine (kapasitesine) göre verimli veya üretken olarak değerlendirilirler. Bu özellikler ana materyalin oluşum koşulları ve mineral bileşimine bağlı olarak değişkenlik arz eder. Yerinde oluşmuş bir ana materyalden meydana gelen toprakların özellikleri ile taşınmış veya organik ana materyalin etkisi altında oluşmuş toprakların özellikleri bir değildir. Ana kayadan ana materyale, ham topraktan da olgun bir toprağa kadar geçen süreçlerin (ana materyal, iklim, topoğrafya, canlılar ve zaman) etkisiyle toprak karakteristik kazanır, olgunlaşır ve bitkilerin gelişebileceği bir hale gelir. Olgun bir toprakta dikeyde bir profil ve içerisinde yatay eksende genellikle A, B, C, R horizonları bulunur. Bitki kök gelişimi toprak profili içerisindeki A ve B horizonlarında yer alan toprak solum’unda gerçekleşir. Topraklar oluşum süreç ve olayları sonucu mineralojik bileşimine ve organik madde ile imtizacına göre kırmızı, kahverengi, siyah, sarı, gri vs renklerde ve bu renklerin karışımından hasıl olan farklı koyuluk ve açıklığa sahip renk tonlarında bulunabilirler. Topraklar sahip oldukları rengin çeşidi, koyuluk-açıklık ve ton derecelerine göre renk skalası ile tanımlanmışlardır. Toprakları belli grup özelliklerine göre gruplandırmak ve kategorilere ayırmak için eski ve yeni sitemde sınıflandırılmışlardır. Eski sisteminde, belli bir ana materyalden farklı çevre, bitki ve iklim şartları altında farklı toprakların meydana geldiği tezi öne sürülerek zonal, azonal ve intrazonal olarak sınıflandırılmışlardır. Bu sistemde bazı toprakların sınıflandırılmasındaki güçlük nedeniyle,  iklim koşulları ve geçiş bölgesi topraklarının adlandırılmasını kolaylaştırmak için yani bir toprak sınıflandırma sistemine geçilmiştir. Yeni sınıflandırma sisteminde (Toprak Taksonomisi) topraklar arazide ve laboratuvarda ölçülebilen özellikleri esas alınarak 12 sınıfa ayrılmıştır. Toprakların doğru şekilde tanımlanması; sürdürülebilir arazi yönetim politikalarının geliştirilmesi, tarımsal üretim potansiyelinin artırılması ve doğal kaynakların korunmasına yönelik stratejik kararların alınmasında Toprak Taksonomisi kritik öneme sahiptir. Ayrıca pedoloji ile ekoloji, agronomi ve çevre yönetimi gibi disiplinler arası çalışmalar için de temel bir referans kaynağıdır.