Norwidowskie legendy

Z literackim gatunkiem legendy łączy się zazwyczaj w badaniach prozatorskie utwory Norwida opatrzone takimi tytułami (koncepcja Juliusza W. Gomulickiego), napisane w latach 1858- 1861 (Garstka piasku, Bransoletka, Cywilizacja). Podtytuł lub tytuł legenda pojawiał się jednak i częściej, i wcześniej w wierszach pisarza. Autorka uwzględnia w swoich interpretacjach cały korpus Norwidowskich tekstów nazwanych przez ich twórcę legendami. Konfrontuje ich kształt genologiczny ze średniowiecznymi legendami hagiograficznymi i podaniami ludowymi, pokazuje, jak poeta przekształcał źródłowe formy i jakie pytania stawiał w tych utworach. O ile wczesne poetyckie legendy wiążą się z antropologią literacką i historiozofią i mają wyraźne moralne przesłanie, to późniejsze paraboliczne nowele portretują współczesność Norwida, który ogląda swoje czasy w lustrze wartości przekazanych przez Biblię i hagiograficzne legendy. Z analiz zawartych w artykule wyłania się semantyczna niejednoznaczność tej nazwy gatunkowej; autorka wyodrębnia trzy znaczenia tego słowa obecne w utworach pisarza: dwa genologiczne i jedno historiozoficzne.