CUMHURİYET DEVRİ ÖNCESİ TERCÜMELERDE İHMAL EDİLEN ORİJİNAL ESER VE/VEYA YAZAR İSİMLERİ: ALİ MUZAFFER TERCÜMELERİ ÖRNEĞİ

Tercüme edilen eserlerin kime ait olduğu ve eserlerin orijinal ismi özellikle Cumhuriyet Devri öncesinde ihmal edilmiş, bazen tercüme olduğu bildirilmiş, bazen muharrir isminin başına mütercim ibaresi eklenmiş bazen de mütercim, metne muharrir olarak kaydedilmiştir. Bu durum, mevcut eserlerin tercüme mi telif mi olduğu noktasında karışıklığa sebep olduğu gibi edebiyat tarihimizin eksiksiz ve hatasız yazılmasına da mâni olmaktadır. Tercüme edilen yazarların adlarının yanında eserlerinin orijinal isimlerinin belirtilmemesi de devrinde yazarların hangi eserlerinin seçildiği, çeviri sırasında nelere dikkat edildiği; orijinal metinden kelime, cümle, paragraf düzeyinde atlamalar yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise bunun amacının ne olduğu gibi metinler arası karşılaştırmaların yapılmasına da engel olmaktadır. Bu sebeple yapılacak çalışmalarda Osmanlı Türkçesi eserlerin dikkatli okunarak bir açıklama yok ise çeviri mi telif mi olduğu, çeviri eserlerin yazarlarının ve çevrilen eserlerin orijinal isimlerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Ayrıca mezkûr eserlerin döneminde hangi yabancı süreli yayında neşredildiğinin belirlenmesi de yazarların takip ettikleri periyodikleri göstermesi bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışmada söz konusu hususiyetlere dikkat çekmek amacıyla ve yapılacak çalışmalara örnek olması için daha çok tercümeleri ile tanınan Ali Muzaffer’in 1893-1899’da çevirdiği Pardon-Af, Levha, Hayal-i Sevda, Hali Ada-Hayırsız Ada, Bir Sergüzeşt, Toplu İğne, Tasvir, Peder-Zavallı Peder, Garip Bir Tesadüf, Geri Kalmış Bir İzdivaç yahut Bu İşe Ben de Şaştım adlı on hikâye ele alınmıştır.