DEDE KORKUT’TAKİ BAMSI BEYREK

Destanlar milletlerin yaşamını bir ayna gibi yansıtan sözlü kültür ürünleridir. Türkler, kökleri tarihin derinliklerine uzanan köklü ve gelişmiş bir destan geleneğine sahiptir. Dede Korkut Destanları; Türk destanları içerisinde önemli bir yere sahiptir; eski Türk yaşamının bir yansımasıdır. Türk tarihi, coğrafyası, dili, edebiyatı, kültürü, sanatı ve daha birçok konu hakkında önemli bilgiler içermektedir. Dede Korkut’ta birçok kişi adı geçmektedir. Bunlardan birisi Bamsı Beyrek’tir. Bamsı Beyrek’in adı Dede Korkut Kitabı’nda yedi boyda geçmektedir. Dede Korkut’ta iki ayrı Beyrek vardır. Aslında iki ayrı kişi olan Bamsı Beyrek ile Beyrek, tarihî süreç içerisinde tek bir tip olarak kaynaşmıştır. Dede Korkut’ta önemli bir yere sahip olan Bamsı Beyrek/Beyrek tipinde en eskisi tarihin derinliklerine uzanan birçok tarihî-destani-efsanevi-mitolojik tabaka bulunmaktadır. Dede Korkut’taki Bamsı Beyrek/Beyrek tipinin önemli bir tarihî tabakası Batı Göktürk Devleti’nin kurucu hükümdarı Tardu Kağan (576-603) ile ilgilidir. Kökleri tarihin derinliklerine uzanan Kam Böri’nin Oğlu Bamsı Beyrek Boyu, Türk Dünyası’ndaki en yaygın destanlardan biridir. Bu anlatı, Dede Korkut’taki en zengin motiflere sahip destan olup doğumdan evlenmeye, çocuk sahibi olmaktan ölüme kadar insan yaşamının çeşitli dönemlerine ait motifler içermektedir. Bamsı Beyrek, Türk halk edebiyatında eski Türk tipini en iyi yansıtan tiplerden biridir. Kam Böri’nin Oğlu Bamsı Beyrek Boyu, Dede Korkut’un en uluslararası ve evrensel boyu olup günümüzde farklı adlar altında Türk Dünyası’nın birçok yerinde yaşamaya devam etmektedir. Bütün bunlar Bamsı Beyrek’in önemini yansıtmaktadır. Bu makalede, Dede Korkut’taki Bamsı Beyrek; adı, ailesi, tarihteki, Dede Korkut’taki ve destanlardaki yeri incelenmiştir.