Krall. Tkanie

W książce Krall. Tkanie przedstawiam, jak Krall zbiera odłamki lustra, nie tylko tego z Andersena, które zaraża złem, ale także Stendhala (jeśli powieść jest jak lustro, tym bardziej jest taki reportaż). Autorka zabiera czytelnika na drugą stronę lustra: w tekstach szuka dodatkowych wymiarów, bardziej zaawansowanego opisu rzeczywistości czy nowej perspektywy. Opisuję procesy artystyczne porządkujące jej teksty: kolaż (historii, próba ich ustalenia po stłuczeniu lustra, odtwarzanie ze zdjęć, grafik), montaż (jako proces łączenia ich w spójną całość, ewentualnie z narracją mającą na celu być niespójne), tkanie. Interesuje mnie (auto)biograficzne doświadczenie Hanny Krall i jego (nie)obecność w jej twórczości. Doświadczenie Krall jest oczywiście żydowskie, choć niemal przemilczała historię własnej rodziny i nie rozwinęła jej w formie reportażu w sposób bardziej szczegółowy i otwarty. Niemniej jednak z skrawki dostarczają na ten temat cennych szczegółów. Pierwszą część książki wyobrażałam sobie jako próbę ułożenia historii rodziny – ze ścinków tekstowych i pozatekstowych. W końcowym rozdziale pt. Sa-krall-izacja opowiadanie historii – ratunek dla pamięci – wiążę ze śladami wyczerpania i amnezji. Podczas ceremonii otwarcia United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie w 1993 roku Elie Wiesel powiedział: „To muzeum nie jest odpowiedzią, to znak zapytania”. Podobnie pytaniem jawi się dzieło Hanny Krall.