Arykanda’da Geç Antik Dönem’de İnşa Edilmiş Bir ‘İşçi’ Hamamı

Bu çalışma, Arykanda Antik Kenti’nde, işçiler veya köleler için inşa edilmiş, Anadolu özelinde ünik bir yapı olan Küçük Hamam’ı ele almaktadır. Kentte yer alan yedi hamamdan biri olan Küçük Hamam, bir cam işliği ile doğrudan ilişkili olup, kentin diğer hamamlarına kıyasla oldukça basit bir plana sahiptir. Küçük Hamam, vestibulum, tepidarium, caldarium ve praefurnium olmak üzere yalnızca dört mekândan oluşan basit sıra tipi planda inşa edilmiştir. Mimari özellikleri, süslemeden yoksun ve basit bir işçilikle yapılmış sade bir tasarımı yansıtmaktadır. Çalışma, hamamın mimari özelliklerini detaylı bir şekilde ele almakta, çevresindeki işlik ve konutlarla ilişkilerini inceleyerek, kullanıcılarının sınıfsal kimliklerini tartışmaktadır. Yapının basitliği ve cam işliği ile olan mekânsal bağlantısı, öncelikli olarak işlikte çalışan işçilerin ve çevredeki zengin villalarının kölelerinin hijyen ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanıldığını düşündürmektedir. Arykanda Küçük Hamam, Anadolu’da doğrudan işçi veya köle hamamı olarak tanımlanabilecek tek örnek olmasıyla önem taşımaktadır. Sonuç olarak, MS 4. yüzyılın ortalarına tarihlendirdiğimiz Arykanda Küçük Hamam, Anadolu’da Geç Antik Dönem’de sınıfsal ayrışmanın somut bir örneği olarak öne çıkmaktadır.