UNSURLARI KÖKTEŞ OLAN ARAFTAKİ KELİMELER

Türk dilinin en eski yazılı kaynaklarından bugüne dek anlatımda ikilemelerden sıkça yararlanılmıştır. Türkçede, ikilemeler anlamı kuvvetlendirme, pekiştirme, çokluk, süreklilik gibi işlevlerin dışında kelime yapımında da kullanılmaktadır. Çok az dilde görülen bu söz türetme işlevi Altay dillerinin yapısal ortak özelliklerindendir. Dilimizin zenginliğinin göstergelerinden olan ikilemeler hiçbir dilde böyle yaygın bir kullanıma sahip değildir. Diğer dillere kıyasla Türkçede geniş bir yer tutan ikilemeler dil araştırmacılarının da dikkatini çekmiş ve bu konuda pek çok çalışma ortaya konulmuştur. İncelemeler, daha ziyade anlam bilimsel olmuş; ancak bu makalenin de konusu olan aynı kökten gelen kelimelerle kurulan ikilemeler üzerinde çok durulmamıştır. Kökteş kelimelerden meydana gelen ikilemeler hakkında, görüldüğü kadarıyla, Eski Uygur Türkçesinde iştikaklı ikilemeler konulu bir makale ve bir yüksek lisans tezi bulunmaktadır. Bu çalışmada; Türkiye Türkçesi yazı dilinde kullanılan çer çöp, abur cubur, abuk sabuk, kap kacak, kara kuru, konu komşu, soy sop, yamru yumru, yamuk yumuk ikilemeleri ele alınmıştır. Kaynakların taranması sonucunda, söz konusu ikilemelerin unsurlarının farklı ses değişmeleri ve anlam dallanmaları ile ortaya çıkan kökteş sözcükler olduğu görülmüştür. Bu makale ile kökteş kelimelerden oluşmuş ikilemelere dair yapılacak araştırmalara katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Ayrıca kökteş kelimelerle kurulan ikilemeler kökeni bilinmeyen sözcükler üzerine etimolojik değerlendirmeler yapmaya da imkan sunmaktadır. Dolayısıyla bu makale ile yazı dilinde unutulmuş ya da anlamı silikleşmiş çer, konu, yamru, kacak, kuru, sop sözcüklerinin ve şekil değiştirmesi nedeniyle biçimce, anlamca bulanıklaşmış olan abur, cubur, abuk, sabuk sözcüklerinin etimolojik izahları da yapılmaya çalışılmıştır.