KIBRIS SORUNU’NDA KRİTİK BİR VİRAJ: BM GENEL KURULU’NDA 1958 OYLAMASI

Geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısından itibaren Türk Dış Politikasının gündeminde olan en önemli konuların başında Kıbrıs Sorunu gelmekteydi. Bu sorun 1954 yılında Birleşmiş Milletlere taşındığı andan itibaren, 1974 Barış Harekatı'na kadar 20 yıl boyunca, Türkiye ve Yunanistan’ın gerek bölgesel gerekse global düzeyde en çok karşı karşıya geldikleri mesele olarak kabul edilmiştir. Yirminci yüzyılın son çeyreğinden itibaren başlayan iki devletli çözüm önerileriyle, halen güncelliğini koruyan bu sorunun çözümüne dair tartışmalar devam etmektedir. Kıbrıs Meselesinin BM üyeleri tarafından çözüm şeklinin kabul edilmesi ve diplomasi sürecinin başlaması adına en önemli dönüm noktalarından birisi 1958 Genel Kurul tartışmaları olmuştur. Kıbrıs hakkındaki literatürde yeterince altı çizilmeyen ve kısmi olarak değerlendirilen bu görüşmeler, esasında Kıbrıs Sorununun çözümünde kritik bir dönemeci temsil etmiştir. Bu çalışmada Türk Dışişleri Bakanlığı’nın 1958 yılı yaz aylarından itibaren başlayan Genel Kurul oylamalarında Türkiye'nin lehine bir sonuç almak adına yaptığı BM bölgesel grupları içerisindeki diplomasi faaliyetlerini ele alacağız. Aynı zamanda Genel Kurul sürecinde Türk, Yunan ve İngiliz sözcülerinin tartışmalarıma odaklanacağız. Tüm bu süreçleri yakından izleyebilmek için çalışma kapsamında, farklı arşiv kaynaklarından yararlanılmıştır. Türk diplomatlarının faaliyetleri hakkında Türk Dışişleri Bakanlığı Arşivi ve İngiliz Arşivlerine başvurulmuş, Birleşmiş Milletler müzakerelerini izlemek için ise Genel Kurul tutanakları incelenmiştir. Dönemin tanıklıklarını içeren diplomatların anıları da ayrıca analiz edilerek, çalışamaya eklenmiştir. Böylece Türkiye'nin lehine çözümlenen ve daha sonra Ankara’nın Kıbrıs Meselesinde elini güçlendiren en önemli meşruiyet kaynaklarından birisi olarak kabul edilen BM kararının hangi koşullar ve çalışmalar sonucu elde edildiği konusu aydınlığa kavuşturulmaya çalışılmıştır.