TOPONOMES AND TOPOGRAPHY IN HITTITE AND KASHKA RELATIONS

Bir insanın veya devletin yaşadığı coğrafya, onun yaşamını etkileyen önemli faktörlerdendir. Devletler, politikalarını bulundukları Coğrafya’ya göre ve insanlar yaşam tarzlarını bulundukları coğrafya’ya göre şekillendirir. Geniş bir coğrafyaya yayılmış olan Hitit imparatorluğu, Aşağı Ülke (Konya Ovası) ve Yukarı Ülke (Amasya Yöresi) olmak üzere iki büyük birime ayrılmıştı. Bu iki bölge arasındaki alanlar doğrudan merkeze bağlı konumdadırlar. Bu geniş toprakların yönetimim için eyaletler oluşturulmuştu. Hititler, Tevrat, Eski Mısır ve Babil yazılı kaynaklarından tanınmaktadırlar. Hititler, Hint-Avrupa kavimlerindendir. Ancak bu kavimlerin vatanlarını terk etmeden önce yüksek bir kültür seviyesine ulaşmamış olduklarından, anavatanları üzerinde onlara atfedilebilecek maddi eser, mezar ve seramik bırakmamışlardır. Bu nedenle anavatanlarının neresi olduğu belirlenememektedir. Bu çalışma ile Anadolu Tarihi Coğrafyasını başlatan Hititler ve onların kadim düşmanı, bazı akademisyenlere göre Prototürk olan Kaşkalarla mücadelelerinde yazılı metinlere yansıyan toponomlar ve topoğrafyaların ifadelendirilmesi amaçlanmıştır. Konu ile ilgili geniş bir literatür taraması yapılarak elde edilen bilgiler ışığında Hitit-Kaşka ilişkileri, bu ilişkinin sebepleri, bu ilişkilerde yazılı metinlere yansıyan toponom ve topoğrafya lokalizasyonları açısından değerlendirilmiştir. Anadolu’nun iskânı açısından elde edilen bilgiler tarihi coğrafya açısından irdelenmiştir. Hitit kaynaklarına göre bağımsız boylar halinde yaşayan göçebe, dini duygulara saygısı olmayan ve yağma düşkünü olan Kaşkalar, şehirleri sıklıkla Hititler tarafından yakılsa da yerleşim yerlerini hızlıca tekrar doldurur veya başka yere taşırlardı. Bu, günümüzde Kaşka yerleşimlerinin arkeolojik manada bulunmasını zorlaştırmakta ve Kaşkalara ait kültürel materyallerin tanımlanmasında güçlüklere yol açmaktadır. Maşat Höyük tabletleri başta olmak üzere Boğazköy ve Ortaköy’de bulunan tabletlerin kaynaklığında Sedat Alp’in Tapigga’nın Maşat Höyük olduğunu tespit etmesi sayesinde Yukarı Ülke’nin tarihi coğrafyası hakkında bilgilerimiz artmış ve Maşat Höyük metinlerinde geçen coğrafi isimlerin yerleştirilmesinde önemli adımlar atılmıştır. Ancak halâ yerleştirilmesi yapılamayan pek çok yer mevcuttur.