Gender in Oktay Rifat’s Novel “From A Woman’s Window”

Toplumsal konulara ayna tutan önemli edebi türlerden biri olan romanın ele aldığı sorunsallar, yaşanan (anlatılan) zaman ve toplumla ilişkilidir. Bu bakımdan romanda ortaya konulan kurgusal yapı disiplinlerarası çalışmalar için uygun bir zemin oluşturur. Bu alanlardan biri edebiyat sosyolojisidir. Edebiyat sosyolojisi metin merkezli eleştirilerin hâkim olduğu dönem-den sonra kadın araştırmalarının ve feminist hareketin de katkılarıyla yirminci yüzyılda daha etkin hale gelmiştir. Feminist edebiyat eleştirisinin gündeme getirdiği ve edebi eserlere doğru-dan yansıyan konulardan biri toplumsal cinsiyet meselesidir. Toplumsal cinsiyet, genel olarak biyolojik cinsiyet farklarının dışında kültürlerin oluşturduğu kadınlık ve erkeklik davranışları olarak tanımlanabilir. Toplumun yansıması olan roman türünde de kültürlere ve sosyal koşullara göre kadın ve erkek karakterlerin davranışlarının bir sorunsal olarak kurgulanması kaçınılmazdır. Türk romanında da toplumsal cinsiyete bakışın, bireysel ve toplumsal değişimlere paralel olarak dönemsel farklılıklar gösterdiği gözlemlenmiştir. Oktay Rifat’ın kaleme aldığı Bir Kadının Penceresinden romanı da toplumsal cinsiyet sorunsalının yazma anının gerçekliğini yansıtan bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir. Oktay Rifat, 1970’ler Türkiye’sinin az gelişmiş toplumunu kadının sınırlandırılmış dünyasından yansıtır. Erkek baskısı altında bunalan kadının özgürlük arayışı toplumsal cinsiyet kodlarının da göstergesidir. Kadın merkezli bakış açısıyla beliren toplumsal cinsiyet sorunları, kadınların gündelik hayatta yaşadığı zorlukların kurgunun her ayrıntısında yansıtılmasıyla genişler. Bu makalede Oktay Rifat’in Bir Kadının Penceresinden romanında toplumsal cinsiyet sorunları romanın yazıldığı ve anlatıldığı dönemin koşullarıyla paralel bir şekilde ele alınacaktır.