Toprak Yapısı (Strüktür)

Toprağın katı kısmını oluşturan kum, silt, kil gibi primer taneciklerin büyüklük ve oranları toprak bünyesini oluştururken, toprak içerisindeki diziliş ve şekilleri toprağın yapısını yani strüktürünü oluşturur. Primer toprak tanecikleri doğal koşullar altında bir araya gelerek toprakta kümeler oluşturma eğilimindedir. Primer toprak parçalarının ortamda bulunan bağlayıcı, yapıştırıcı ve çimentolayıcı maddelerin etkisiyle bir araya gelerek birleşmeleri sonucu ortaya çıkan belirgin şekillere sahip ve tanınması kolay olan strüktürel ünitelere sekonder toprak parçacığı ya da agregat adı verilir (1,2). Primer toprak taneciklerinin bir araya gelerek oluşturdukları toprak kütlesinin fiziksel özellikleri, agregatlaşmış bir toprağın fiziksel özelliklerinden oldukça farklıdır. Primer taneciklerin büyüklükleri toprak suyu ile bitki arasındaki ilişkileri tanımlarken, bu taneciklerin diziliş şekilleri toprak-hava-su sistemi üzerinde büyük öneme sahiptir (3). Toprak yapısı, toprağın su tutma kapasitesi, su geçirgenliği ve hareketi, havalanma, ısı iletimi, kök gelişimi, mikrobiyal aktivite, hacim ağırlığı, boşluklar hacmi, bitki besinlerinin yarayışlılığı gibi bitki gelişimi ve verimi etkileyen önemli bir fiziksel özelliktir. Aynı zamanda, toprakların su ve rüzgar erozyonuna maruz kalma dereceleri de toprak yapısıyla yakından ilişkilidir. Güçlü agregasyon, toprak parçacıklarının su veya rüzgar tarafından ayrılabilirliğini ve taşınabilirliğini azaltır ve böylece yüzey akışını ve toprak erozyonunu azaltır. Diğer yandan, bitki gelişimi için uygun toprak ortamının hazırlanması amacıyla yapılan toprak işleme (sürüm), drenaj, gübreleme gibi işlemlerin fiziksel özellikler üzerinde meydana getirdiği değişimler de toprak yapısı ile ilişkilidir. Bu bölüm içerisinde toprak yapısı ele alınmış, bir toprağın fiziksel özelliklerinin ortaya konulması ile ilgili ilişkiler işlenmiştir.