Merita mercatorum aneb jak tři obchodníci z Moravy a Slezska za časů Marie Terezie přišli k šlechtickým titulům

Artykuł przedstawia studium trzech kupców z Moraw i Śląska – Karla Antona Czeikego, Ignaza Franza Pagatscha oraz Karla Pamesbergera – którzy w czasach panowania Marii Teresy uzyskali nobilitację. Na podstawie ich nobilitacyjnych akt autor analizuje mentalność proto-kapitalistycznego przedsiębiorcy, rekonstruując hierarchię wartości, jaką ci kupcy przedstawiali jako uzasadnienie przyznania im szlachectwa. Badanie ukazuje, że lojalność wobec dynastii Habsburgów oraz państwa, udokumentowana m.in. przez finansowanie działań wojennych, była przez nich eksponowana jako najwyższa wartość. Drugim istotnym elementem był mit starożytnego pochodzenia oraz zasługi rodzinne, choć często oparte na niezweryfikowanych genealogicznych legendach. Dopiero na dalszym planie znajdowały się argumenty gospodarcze, takie jak rozwój manufaktur, organizacja produkcji czy handel międzynarodowy. Artykuł ukazuje również napięcia między postrzeganiem własnych zasług przez przedsiębiorców a ich społecznym odbiorem, zarówno przez administrację państwową, jak i przez mieszczaństwo, które często uznawało aktywność gospodarczą za wynik wyłącznie interesu prywatnego. Studium pokazuje, że przedsiębiorcy byli grupą o odmiennej tożsamości, której mentalność formowała się w warunkach merkantylistycznego państwa absolutnego, a ich droga do uznania społecznego prowadziła przez asymilację wzorców elitarnych i szlacheckich.