THE OPIUM HISTORY OF EASTERN THRACE (1927-1933): INTERNAL AND EXTERNAL DYNAMICS

Anadolu’nun yerli ürünlerinden biri olan haşhaş Akdeniz coğrafyasında yüzyıllardır bilinmektedir. 19th yüzyılda önemli bir ticari meta olan afyon haşhaşın özsuyudur. Haşhaş çok yönlü bir bitkidir. Bu bağlamda haşhaş yağ bitkisi, yem bitkisi, endüstri bitkisi ve tıbbi aromatik bitkiler gurubunda değerlendirilmektedir. Afyon tıbbi aromatik bitki olduğundan eczacılık endüstrisi tarafından talep edilmektedir. Ancak afyon aynı zamanda uyuşturucu bağımlılığının da bir nedeni olarak değerlendirilmektedir. Bir diğer ifade ile afyon hem tedavi edici ilaç hem de uyuşturucu gibi iki zıt özelliği aynı anda barındırmaktadır. Bu çalışma 20th yüzyılda Türkiye’nin afyon siyaseti ve uluslararası alanda afyon konusu bağlamında Doğu Trakya’daki afyonun toplumsal, iktisadi ve siyasi dinamiklerini incelemektedir. Nitekim Balkan Savaşlarının ardından Edirne’nin Dedeağaç Limanı ve Batı Trakya hinterlandını kaybetmiş olması bölgeyi İstanbul piyasasına yönlendirmiştir. Bu durum afyon örneğinde olduğu gibi Doğu Trakya’nın Anadolu vilayetleri ile iktisadi bir yarışa neden olmuştur. Ancak, Trakya’da haşhaş yetiştiriciliğine dair literatürde yer alan veriler çok sınırlı ve dağınıktır. Bu çalışma bölgenin yerel basını, Türkiye İstatistik Kurumu raporları, resmî gazete, Parlamento tutanakları ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri ve ikinci literatürü incelemektedir. Böylece, Trakya’da haşhaş tarımının teşvik edilme nedenleri, haşhaş yetiştiriciliği, afyon üretimi ve pazarlama mekanizmaları dönemin tarihsel koşulları içinde ele alınmaktadır. Bu bağlamda literatüre Trakya’nın coğrafi konumundan kaynaklı yeni bir bakış açısı da kazandırılmaktadır.