Divane Husrev Pasha

Bu makalede XV. yüzyılın sonlarında doğduğu tahmin edilip ömrünün büyük bir kısmını XVI. yüzyılda yaşamış ve Deli Hüsrev Paşa diye bilinen Osmanlı Devlet adamının biyografisi incelenecektir. Bu devlet adamının biyografisi hakkında bazı bilgiler olmakla birlikte şimdiye kadar onu derli doplu inceleyen bir çalışma mevcut değildir. Bu sebeple makalede onun hayatı kaynakların imkân verdiği ölçüde ele alınacaktır. Divâne ve Deli lakabıyla bilinen Hüsrev Paşa Osmanlı Devleti’nde dördüncü vezirlik rütbesine yükselmiş, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde yaşamış ve üst düzeyde iltifata mazhar olmuş bir devlet adamıdır. Karaman, Diyarbakır, Halep, Şam, Mısır ve Anadolu beylerbeyliklerinde bulunmuştur. Bosna asıllı olan Divâne Hüsrev Paşa, eğitimini Enderun’da almış, devlette yaptığı ilk görev saray mutfağında çaşnigirbaşlıktır. Çaldıran seferinde Yavuz Sultan Selimʼin dikkatini çeken Divâne Hüsrev Paşa, ilk yüksek makam olarak Karaman Beylerbeyliğine getirilmiştir. Hüsrev Paşa, bu sıfatla Diyarbakır'ı Osmanlı topraklarına katmak üzere gönderilen kuvvetlere katılmıştır. Daha sonra Mercidâbık Savaşı'na katılmış ve bu zaferden sonra fethedilen Arap ülkelerinde Osmanlı egemenliğinin pekiştirilmesine katkıda bulunmuştur. Daha sonraları Kızılbaş Şah Veli isyanı, ertesi yıl Canberdi Gazâlî ayaklanması gibi isyanların bastırılmasında görevlendirilmiştir. Makalenin ana amacı, Hüsrev Paşa’nın Osmanlı Devlet teşkilatında hizmet etmeye başlamasından itibaren vefatına kadar olan dönemdeki hayatını, görevlerini ve diğer ilgili olayları ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra Hüsrev Paşa’nın yeni fetihedilen Arap coğrafyasında Osmanlı hâkimiyetinde oynadığı rolüne ışık tutmaktır.