Księga Grodzka Oszmiańska z lat 1650–1719. Testamenty. Tom 3 (1708–1719)

Księga grodzka oszmiańska z lat 1650-1719. Testamenty to pierwsza edycja aktów ostatniej woli wniesionych do ksiąg grodzkich powiatu oszmiańskiego województwa wileńskiego. Stanowi ona jedyny, jak dotąd, przykład prowadzenia na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego ksiąg zawierających tylko testamenty. Ponadto, o ile za sprawą dziewiętnastowiecznych rosyjskich wydawnictw Komisji Archeograficznych oraz współczesnych edycji aktów ostatniej woli przedstawicieli rodów magnackich dysponujemy całkiem pokaźnym zbiorem testamentów szlachty z różnych terenów Wielkiego Księstwa Litewskiego, o tyle wciąż brakuje wydawnictw testamentalnych poświęconych poszczególnym powiatom i pozwalających uchwycić bodaj częściowo dzieje mikroregionu i zamieszkujących go ludzi. Oddawana w ręce czytelników publikacja ma choć po trosze wypełnić tę lukę. Jej wagę podkreśla fakt, że udostępniane materiały nie były wcześniej ogłoszone drukiem. Dostarczamy zatem czytelnikowi olbrzymi zbiór sporządzonych na przestrzeni 70 lat 480 nieznanych testamentów „drobnej" szlachty, ilustrujących życie rodzinne, konflikty między bliskimi, więzi genealogiczne i gospodarcze. Prezentowane wydawnictwo pozwala zobaczyć świat widziany oczami testatorów z jednej strony „ciemne barwy" wojen, epidemii, ubóstwa, z drugiej wielobarwny świat zupanów i kontuszów, jakże jednak odległy od Radziwiłłowskich czy Sapieżyńskich „splendorów".