AZERBAYCAN DEYİMLERİNDE KADER, NASİP VE TALİH TEMALARI: ESKİ TÜRKÇE İLE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME

Kader, nasip, talih gibi kavramlar, insanın varoluşunda önemli kavramlardır. Kader, insan yaşamındaki önceden belirlenmiş ve kaçınılmaz olayları tanımlarken; nasip ve talih kavramları, kişinin çabasıyla bağlantılı olarak gerçekleşen, kimi zaman rastlantısal özellik taşıyan olumlu ya da olumsuz durumları ifade etmektedir. Eski Türkçe döneminden beri izleri görülen bu kavramlar hem Azerbaycan Türkçesinde hem de Eski Türkçe metinlerde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, Azerbaycan deyimlerindeki kader, nasip ve talih kavramları ele alınmıştır. Azerbaycan Türkçesinde bu kavramların yer aldığı deyimler ve Eski Türkçe eserlerden örnekler verilerek karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda kavramların hangi durumlarda ve ne şekilde kullanıldığı, deyimlere nasıl yansıdığına odaklanılmaktadır. Bu çalışmada deyimlerin hem bireysel hem de toplumsal inanç sistemlerini nasıl yansıttığı, aynı zamanda dildeki değişim, dönüşüm ve devamlılık süreçlerine nasıl katkı sağladığı ortaya konmuştur. Böylece Azerbaycan Türkçesi ve Eski Türkçenin ortak yönlerinin daha belirgin bir şekilde anlaşılmasını sağlamayı amaçlamaktadır.