Mısır Kıraat Okulu’nun İnşa Süreci

Bu çalışma, Mısır’ın Kur'an kıraati alanındaki gelişimini ve ekolleşme sürecini ele almaktadır. Sahâbenin farklı coğrafyalara yerleşmesiyle birlikte kıraat ilmi de yayılmıştır. Mekke, Medine, Kûfe, Basra ve Şam gibi şehirlerde erken dönemde kıraat okulları kurulmuştur. Mısır, başlangıçta diğer önemli merkezler kadar erken bir kıraat okulu oluşturamamıştır. Ancak, Mısır'da kıraat ilmine verilen önem ve Sahâbenin etkisiyle, farklı kıraatler uzun süre sorunsuz bir şekilde varlığını sürdürmüştür. 2./8. asrın ortalarından itibaren, Nâfi‘ kıraatini Mısır’a getiren Verş’in etkisiyle burada daha sistematik bir kıraat ekolü oluşmaya başlamıştır. Verş kıraati, Mısır'ın yanı sıra Kuzey Afrika ve Endülüs’te de yaygınlaşmıştır. 4./10. asırda Mısır kıraat okulu büyük ölçüde oluşumunu tamamlamıştır. Mısır, bu dönemde “kıraatçilerin kıblesi” olarak anılmaya başlanmıştır. Tolunoğulları, İhşîdîler ve Fâtımîler gibi Mısır’da hüküm süren devletler, kıraat faaliyetlerine destek vermişlerdir. Endülüs’ten gelen ilim talipleri için Mısır önemli bir durak olmuştur. Bu yönüyle Mısır kıraati, Endülüs kıraat okulunun temel kaynağı olmuştur. İlerleyen asırlarda, Moğol istilasıyla zayıflayan kıraat faaliyetleri, Endülüs (ve dolayısıyla Mısır) merkezli eserler sayesinde yeniden canlanmıştır. İbnü’l-Cezerî gibi önemli kıraat âlimleri bu birikim sayesinde yetişmiştir. Mısır’ın bu alandaki zenginliğinden dolayı “Kur’an Mısır’da okundu” sözü meşhur olmuştur. Bu çalışma, Mısır’ın kıraat tarihindeki rolünü ve önemini ortaya koyarak, bu alandaki bilgi birikimine önemli bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışma, ilk dört asrı kapsamakta ve konuyu doküman analizi yöntemiyle ele almaktadır. Neticede Mısır kıraat okulu, oluşumunu geç tamamlamış olsa da ilerleyen asırlarda tüm İslâm coğrafyasını etkileyecek düzeyde gelişme göstermiştir.