HUKUKİ VE JEOPOLİTİK PERSPEKTİFTEN HAZAR: AKTAU SÖZLEŞMESİ VE TRANS-HAZAR GAZ PROJESİ

Hazar’a kıyıdaş devletler arasında su kütlesi üzerindeki hak ve yetkilerin paylaşımı uzun yıllar boyunca tartışma konusu olmuştur. Bu çalışma, uzun yıllar belirsizliğini koruyan Hazar’ın hukuki statüsünü, 2018 tarihli “Hazar Denizi’nin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme” (Aktau Sözleşmesi) çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Hazar’ın hukuki statüsüne ilişkin düzenleme girişimleri tarihsel bir perspektifle ele alınmakta ve özellikle Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından kıyıdaş devletlerin sayısındaki artışla yoğunlaşan müzakerelere odaklanılmaktadır. Çalışma, Trans-Hazar Gaz Boru Hattı’nın (TCP) inşası için öne sürülen güçlü argümanları analiz etmekte ve hattın inşasına olanak tanıyan yasal çerçevenin oluşmasına rağmen, projenin neden hayata geçirilemediği sorusuna yanıt aramaktadır. Aktau Sözleşmesi’nin bölgesel istikrara katkı sağladığı ve Hazar’a kıyıdaş devletlerin gelecekte enerji üretimi ve taşımacılığı açısından daha stratejik bir konuma erişmesi için önemli bir adım teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bir diğer bulgu, TCP’nin hayata geçirilmesi için Batılı aktörlerin finansman desteği ve uzun vadeli taahhütlerinin yanı sıra Türkmenistan’ın yeni enerji kaynakları keşfetmesi ve istikrarlı bir üretici olarak konumlanmasının gerektiğidir.