BOŞNAKLARA YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE KÜLTÜRÜN ROLÜ

Bu araştırmanın amacı, tek dilli ve tek kültürlü sınıflarda hedef dilin ve kaynak dilin kültürleri arasında belirli düzeyde ortaklıkların olması durumunda, ortak kültür ögelerinin yer aldığı bir dil öğretiminin, öğrenicinin anlama ve başarı düzeylerine olan etkisini, Bosna Hersek örneğinde ortaya koymaktadır. Çalışmada, Boşnaklara Türkçe öğretiminde kültürün rolü kapsamında, Bosna Hersek’teki ortaokul ve liselerde seçmeli ikinci yabancı dil olarak Türkçe derslerinde, bunun yanı sıra Yunus Emre Enstitüsü Saraybosna Türk Kültür Merkezi ve Yunus Emre Enstitüsü Mostar Türk Kültür Merkezlerindeki Türkçe dil kurslarında, Türk ve Boşnak ortak kültür ögeleri kullanılarak hazırlanmış metinlerin öğrenicilerin okuma-anlama düzeylerine etkisini değerlendirmeler üzerine durulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu “Hasan Kikic” ortaokulu, “Skender Kulenovic” ortaokulu, “Dubravica” Vitez ortaokulu, “Druga Gimnazija” lisesi bünyesinde ikinci yabancı dil olarak Türkçe derslerine katılan A2 düzeyi öğrenicileri ile Yunus Emre Enstitüsü Saraybosna ve Mostar Kültür Merkezlerinin Türkçe dil kurslarındaki öğreniciler oluşturmaktadır. Bu araştırmada tek kültürlü öğrenme-öğretme ortamlarında homojen öğrenicilerden oluşan sınıflarda, öğrenicinin kültürü (kaynak kültür) ile hedef dilin kültürü arasındaki ortaklıklar ve söz konusu sınıflarda öğrenicilerin kültürel arka plan ilgilerinden yararlanılarak yürütülecek öğretim sürecinin öğrenme ve öğretme başarısı üzerine anlamlı bir etkisinin olduğuna inanılmaktadır. Bu bağlamda öğrenicilerin ana dili olarak Boşnakça ile hedef dili olarak Türkçenin ortak kültür ögelerinin birlikte sunulduğu öğretim materyalleri ve uygulamaların, anlama üzerinde olumlu etkisinin olduğu görüşü savunulmaktadır. Toplanan araştırma verilerine göre öğreticilerle görüşme formu sorularının cevaplarına dayanarak, hedef dil Türkçe ve kaynak dil Boşnakça arasındaki ortak kültürel ögelerin kullanıldığı metinlerin, öğrenicilerin okuduğunu anlama düzeylerini olumlu etkilediği kaydedilmektedir.