Sürdürülebilir Atık Yönetimi ve Geri Dönüşüm

Günümüz teknolojisi ile insanların zaman yönetimi konusunda birçok sıkıntı yaşadığı aşikardır. Bu sıkıntı ve rahatsızlıklardan bir tanesi de yaratmış olduğumuz atıkların bertaraf edilmesi hususunda bilgi eksikliğimizdir. İnsanoğlu her ne kadar yaşadığı çevreyi ve içinde bulunduğu yaşam alanını koruyor, kullanmış olduğu ve kullanımdan dolayı çıkardığı atıkları nasıl geri dönüşüme döndürebileceği sorununu maalesef halen çok da iyi yönetememektedir. Yapılan literatür taraması bu sürdürülebilir atık yönetiminin ve geri dönüşüm konularının halen kavramsal açıdan da çok iyi anlaşılmadığını göstermektedir. Kitabın bu bölümünde bu farkındalığı bir nebze olsa da artırabilmek açısından sürdürülebilir atık yönetimi ve daha yaşanabilir sağlıklı bir çevrede yaşayabilmek için çevremizi nasıl koruyabileceğimiz konuları üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda, kitabın bu kısmında öncelikle; katı atık kavramı, atık yönetimi ve katı atık yönetimi, sürdürülebilir atık yönetimi ve geri dönüşüm konuları işlenmiştir. Sürdürülebilir bir atık yönetim sistemi, geri bildirim döngülerini içerir, süreçlere odaklanır, uyarlanabilirliği bünyesinde barındırır ve atıkları bertaraftan uzaklaştırır. Sürdürülebilir atık yönetim sistemine geçiş, değişimi etkileyen kaldıraç noktalarının belirlenmesini ve uygulanmasını gerektirir. Atık, yetersiz düşüncenin bir sonucudur. Geleneksel olarak atık, üretimle alakasız olarak ele alınır ve yalnızca sorunu ele alma baskısı bertarafın rahatlığından daha büyük olduğunda yönetilir. Sorunu yönetme katalizörü, atık bertarafının etkileri (kirli hava, su veya dolu çöplükler) insanları etkilediğinde ortaya çıkar (Seadon, 2010: 1645). Alan yazında katı atık yönetimi, “toplum tarafından daha fazla faydalı olmadıkları gerekçesiyle atılan maddelerin topluma ve çevreye zarar vermeden, belli yöntemlerin bilinçli bir şekilde uygulanması ile toplama aşamasından son yok ediş aşamasına kadarki süreci konu edinen uygulamalar” (Palabıyık, 2001) şeklinde tanımlanmaktadır (Akdoğan ve Güleç, 2007). Sürdürülebilir atık yönetiminin altında yatan temel ilkelerden biri, atığın mümkün olduğunca atık hiyerarşisi ile ele alınmasını sağlamaktır. Tüm atık bertaraf seçeneklerinin çevre üzerinde bir miktar etkisi olduğundan, etkiyi önlemenin tek yolu ilk etapta atık üretmemektir ve bu nedenle atık önleme hiyerarşinin en üstünde yer alır. Daha sonra malzemelerin yeniden kullanımı ve ardından geri kazanım teknikleri (geri dönüşüm, kompostlama ve atıktan enerji üretimi) gelir (Mehta, Paliwal, Tege & Sankhla, 2018: 102).