TÜRKİYE’DEKİ UYGUR DİASPORASININ ÇIKARDIĞI ÇOCUK DERGİLERİNİN İNCELENMESİ: “DÖRT KULAK” ÇOCUK DERGİSİ ÖRNEĞİ

Bölgedeki istikrarsızlık ve savaş nedeniyle 20. yüzyılın ikinci çeyreğinde başlanan Uygur göçü, 1980 ve 2009 sonrası olmak üzere farklı tarihlerde kitlesel göçler şeklinde kendini göstermiş ve 2015 yılına kadar devam etmiştir. Uygurların göç ettikleri ülkeler sınır komşuluğu nedeniyle ağırlıklı olarak Orta Asya Türk cumhuriyetleri olmuştur. Coğrafi olarak uzak olmasına rağmen, kültürel olarak aynı dile, dinî inanca ve ortak tarihi geçmişe sahip olan Türkiye Cumhuriyeti de Uygurların göç menzilleri arasındadır. Türkiye’ye göç eden Uygurların hem siyasal hem de kültürel olarak varlıklarını sürdürmeye çalıştığı görülmüştür. Bu nedenle çıkarılan gazete ve dergi gibi çeşitli yayınlar bulunmaktadır. Göçün ilk yıllarında çıkarılan dergilerin çoğu Türkçe olarak çıkarılmış, kamuoyu ve farkındalık oluşturmayı amaç edinmiştir. Sonrasında, özellikle 2009 sonrası hem Uygurca hem daha çok kültürel ve edebî konuları temel alan dergiler de çıkarılmaya başlamıştır. Kültürel varlıklarını korumak, çocuklarını kültürel kimlik ve aidiyet, vatan ve vatanseverlik bilinciyle yetiştirebilmek Uygur diasporasını kaygılandıran hususlardır. Türkiye’deki ve yurt dışındaki tüm Uygur çocuklarını kültürel kimlik bilinci ve vatan severlik duygusuyla büyümelerine katkıda bulunmayı amaç edindikleri düşünülen dergiler 2017 yılında ancak yayın hayatını başlayabilmiştir. Bunlardan biri de “Dört Kulak” çocuk dergisidir. Bu çalışmanın amacı diasporik çocuk dergilerinde vatan-vatanseverlik konularının nasıl işlendiği, kültürel kimliklerini nasıl kurguladıkları ve bu kurguyu zamanın gereklilikleri ile nasıl ilişkilendirdiklerini “Dört Kulak” çocuk dergisi özelinde incelemektir. Yöntem olarak nitel doküman analizi kullanılmıştır. Diasporadaki Uygur çocuklarının vatan sevgisi, kültürel kimlik bilinci ve aidiyet duygusu ile yetişmesine katkıda bulunma amacı taşıdığı düşünülen dergi, içerik ve tasarımsal olarak çocukların kendi kültürel değer ve sembollerinin farkında olmalarına ve vatan sevgisini önemsetmeye verdiği önemle diğer çocuk dergilerinden ayrıldığı görülmüştür.