ISTANBUL O‘ZBEKLARI

The Uzbeks are a nation that migrated fromAfghanistan through Iran to these lands and later established themselves in prominent and central locations in Istanbul. With their contributions to Susm, literature, architecture, and lifestyle, they played critical roles during both the Ottoman Empire and the National Struggle. The tekkes (dervish lodges) they established in strategic areas of Istanbul served as a stopover for travelers on pilgrimage journeys, a signicant hub for strengthening relations with Central Asia, and a crucial center for the transportation of weapons and ofcers to Anatolia during the years of occupation, carrying historical and political importance. TheUzbekTekkes(dervishlodges)inЬskьdarandKadrgaarenotableplacesthat drew attention with their religious and national functions during the Ottoman and Republicanperiods.DuringtheNationalStruggle,theybecamestrategiccentersforthe transfer of weapons, intelligence, and volunteers toAnatolia.Ata Efendi, in particular, stood out for his role in the Karakol Organization during this struggle. The Hazire (burial site) of the Ьskьdar Uzbek Tekke, with the gravestones of sheikhs who served thereandprominentgures fromCentralAsia, stands asatestamentto theculturaland political ties between Istanbul and Turkistan. Figures such asAbdullah Efendi, Yahya Efendi,andMehmedSaidEfendiareburiedinthishazire.Althoughtekkeswereclosed during theRepublican period,theUzbekTekkebecameaschool whereTurkish Susm andtraditionalartmusicwerepreserved.KutsiErgьnercompellinglycapturedthespirit of Uzbek Pilaf traditions and musical gatherings held in these places in his memoirs. Today, the Kadrga BuharaUzbekTekke, in particular, has been preserved as acultural heritagesitethroughrestorationsandcontinuestobepasseddowntofuturegenerations. KEY WORDS: Uzbek dervish lodge, Istanbul, Sultanahmet, Ьskьdar, National Struggle.Maxsus son | 1 (12) Alfraganus xalqaroilmiyjurnali 155Giri stanbul biz iзerisinde ya ayanlar tarafndan bilinmeyenlerle dolu bir ehir. Arkeolojik de ere sahip bir ma arasyla milyonlarca tarihe uzanan bir sьrece gцz krpanken. Bin yllar a an medeniyetler ba kenti balyla karmzda duruveren bir ehirdir. Artk nasl gцrmek istersek. Aslnda bizlere snrsz meraklar uyandracak kadardolu birkьltьrtarihi ehridir.stanbul te bьtьn bunlarla beraber hala bilinmeyenlerle doludur. Nasl m? Unutuverdik de ondan. Bakrkцy ncirlideki ncirli Ortaokuluna ba ladmda sra arkada m bir Цzbek idi. Цzbek kime deniri tam ц renmeye ba ladmda 12 ya ndaydm. 18 ya ndayken destanbuldabir ЦzbeklerTekkesi diyebiryapdanbahsedildi iniцrendim.Ortaokul arkadamn da o zamanlar bir Цzbekler Tekkesinden haberi oldu unu ise hiз zannetmem. Kцkenleri o taraflara do ru uzanan bir dostuma Цzbekler Tekkelerinden bahsettiimde. Dedelerinin 1950 ylndaAfganistan ve ran ьzerinden Tьrkiyeye gцз ettiinden kafasalamam t. Kimin nezaman gelip kurdu unu ЦzbeklerTekkesi Цzbekler Tekkesi ; isminden de anla laca ьzere Цzbekler ve BuharalTьrklerin stanbuldaki ikвmet merkezleriydi. Birden ibaret olmayan stanbulun Цzbek Tekkelerinden bugьn rahatзa gezip gцrebileceklerimizden biri Eminцnьnde, Kadrga ile Sultanahmed arasnda bir ihti am iзerisinde duran Kadrga Цzbekler Tekkesi ile Ьskьdar Pa aliman Semtinin tepe mevkiinde Bo aziзine hвkim bir yamaз ьzerinde yer alannam- dierad ileHac Hoca Tekkesi olarak ta bilinen Цzbekler Tekkesi dir. stanbulda isminde Цzbekgeзen betekke vard. Bunlarn ьзь E rikap civarnda ve Ayvansarayn hemen ьstьnde; Edirnekap nn dnda ve mezarl n iзinden geзen Fethi Зelebi Caddesi ьzerinde veЬskьdardaPaalimannda veBьlbьlderesi nde idi. Bu tekkeler Asyadan stanbula gelen Mьslьman dervi lerin, seyyahlarn ve misafirlerin kaldklar, ehirdeki konaklama sьrelerini geзirdikleri ve a rlandklar merkezlerdi. Ayn zamanda Nakibendо tarikatna bal olan bu tekkelerde Nak о tarikatinin gerekleri yerine getirilir, вyin gьnьnde zikir yaplr, ayrca tekkeye ba l mescidlerde gьnьn be vakti mutad namaz ibadeti yerine getirilirdi. Bu hвl, stanbuldakidi ertekkelerde oldu u gibi ЦzbekTekkelerindedebцyleidi.