Chrześcijaństwo bez tajemnic

Opublikowane w 1696 roku Chrześcijaństwo bez tajemnic Johna Tolanda (1670-1722) jest obok Rozumności chrześcijaństwa zgodnie z treścią Pisma Johna Locke'a (1695) oraz Rozprawy o wolnomyślicielstwie Anthony'ego Collinsa (1713) jednym z najważniejszych dzieł rodzącego się nowożytnego deizmu. Poddając religię chrześcijańską rygorystycznej analizie rozumu, Toland dowodzi, że w prawdziwym Objawieniu nie może być niczego sprzecznego z rozumem ani całkowicie niepojętego. Dzieło to stanowiło fundamentalny głos w debacie o relacji wiary i rozumu. Jej znaczenie polega nie tylko na krytyce dogmatów, lecz także na obronie intelektualnej autonomii człowieka w sprawach religii. W czasach gorących dysput religijnych była to książka szczególnie kontrowersyjna – została publicznie spalona przez kata Dublina, a jej autor musiał salwować się ucieczką z rodzinnej Irlandii.