LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI’NIN ONUNCU YIL DÖNÜMÜNDE BİR ALMAN: DR. HANNS FROEMBGEN’İN “ESSEN KONUŞMASI” VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde Türk milletinin gerçekleştirmiş olduğu Türk İstiklal Harbi 20. Yüzyılın önemli olaylarındandır. Bu mücadele sonrasında büyük bir zafer kazanılmıştır. Bu zaferin ardından 24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması imzalanmıştır. Lozan Barış Antlaşması batılı devletlerin “Doğu Sorunu”nu Türk milletinin lehine sonuçlandırmıştır. I. Dünya Savaşı’nın galipleri antlaşma imzalarken ilk defa “müzakere yöntemini” kullanmak durumunda kalmışlardır. Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasının hemen ardından, Türk basınında bu antlaşmanın imzalandığı gün “Lozan Sulh (Barış) Bayramı” veya “Sulh (Barış) Bayramı” adıyla kutlanmaya başlanmıştır. Bir anlamda Lozan Sulh (Barış) Bayramı kendiliğinden kutlanmaya başlanılmıştır. Bu nedenle, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 26 Temmuz 1927’de yapmış olduğu konuşma ile “milli bayram” olarak kutlanması istenilmiştir. Bu yüzden 1928 yılından itibaren de resmen ve düzenli olarak kutlanmaya başlamıştır. Bu şekilde başlayan “Lozan Sulh (Barış) Bayramı” kutlamaları her yıl dönümünde çeşitli etkinliklerle gerçekleştirilmiştir. Bu kutlamalar bir anlamda Cumhuriyetin ve Lozan Barış Antlaşması’nın onuncu yıl dönümü olması nedeniyle özel bir öneme sahip olmuştur. Bu bağlamda Gazi Mustafa Kemal Atatürk Lozan Barış Antlaşması’na ilişkin en önemli değerlendirmesini bu kutlamalar nedeniyle yapmıştır. Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasının Onuncu yıl dönümündeki “Sulh Bayramı” Türkiye’de olduğu gibi, yurt dışındaki tüm büyükelçilik, elçilik ve temsilciliklerde kutlanmıştır. Kutlamalar kapsamında çeşitli konuşmalar ve yorumlar yapılmış, değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu konuşmalardan biri de Lozan Barış Antlaşması’nın onuncu yıldönümü nedeniyle 24 Temmuz 1933’te Almanya’da yapılmıştır. Bu konuşma; Dr. Hanns Froembgen tarafından “On Sene Lausanne Muahedesi” adıyla Essen Şehir Radyosu’nda yapılmıştır. Almanca olarak yapılan ve uzun sayılabilecek konuşmada; I. Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye’de yaşananlar konu edilmiştir. Ayrıca, Türk İstiklal Harbi, Lozan Barış Antlaşması üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün yaptığı çalışmalar üzerinde durulmuştur. Türk milletinin özgürlüğünü ve şerefini korumak için çok önemli bir iş yaptığı vurgulanmıştır. Lozan Barış Antlaşması’nın doğuda artık barışı sağladığı belirtilmiştir. Bütün bunlarda Atatürk’ün liderliğinin büyük bir etken olduğu ortaya konulmuştur.