Mantar Zehirlenmeleri

Mantar zehirlenmeleri tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de sık görülen ve toksininine göre çok farklı bulgularla karşılaşılan geniş klinik sonuçlara yol açan bir zehirlenmedir. Sağlık merkezlerine başvuran tüm zehirlenmelerinin %1,5-3,4’ünü mantarla zehirlenmelerin oluşturduğu bildirilmektedir. Amanita phalloides (A. phalloides) zehirlenmeye yol açan ve ölümlerin büyük bölümüne sebep olan mantar türüdür. Acil servise mantar zehirlenmesi nedeniyle gelen olgularda en sık görülen şikayetler; bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, baş dönmesi, şuur kaybı ve ensefalopatidir. Etkiler tüketilmesinden sonra 3 saat içinde gelişiyorsa ‘erken mantar zehirlenmesi’dir. Erken mantar zehirlenmesi ile ortaya çıkan gastrointestinal semptomlar muskarine-allenik norlösine ve gastrointestinal sitoksinlere bağlıdır. Geç belirti gösteren mantar zehirlenmelerinde 24 saat sonra semptomların varlığı gelişir. Bu dönemde görülen gastrointestinal bulgular orellinorellaninine ikincildir. Karaciğerle ilgili bulgular amatoksingiromitrin etkisine bağlı görülür. Böbrekleri etkileyen toksin ise ise orellin, orellanin ve allenik norlösine ikincil gelişebilir. Acil Serviste tedavide ilk yaklaşım tetkiklerin alınmasıyla damar yolu, hidrasyon ve gastrik lavaj yoluyla gastrointestinal dekontaminasyondur. Eğer tüketilen mantarın zehirli olmadığı kanıtlanamıyorsa 0.5-1 gr/kg aktif kömür oral yolla verilir. Parenteral sıvı ve elektrolit desteği uygulanır. Antiemetikler kullanılır. Anti-diyareyik tedavi uygulanmaz çünkü toksine maruz kalınan zaman uzatılmak istenilmez. Kolinerjik zehirlenme, disülfiram benzeri reaksiyon, akut rabdomiyoliz, akut gastroenterit ve gecikmiş böbrek yetmezliği, gecikmiş gastroenterit ve karaciğer toksisitesi, gecikmiş gastroenterit, nöbetler ve karaciğer toksisitesi, gecikmiş böbrek yetmezliği ve rabdomiyoliz, eritromelalji gibi tablolarla karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde mantar zehirlenmelerine ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde bölgesel olarak sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu yüzden acil servise başvuran GİS semptomlara sahip hastalarda mutlaka toplama mantar tüketim öyküsü sorgulanmalı, hızla tetkikleri alınıp hidrasyona başlanılmalıdır. Ulusal Zehir Danışma Merkezi’ne bildirilmelidir.