UYGHUR EFFECT ON SELJUKIAN PAINTING ART (13th CENTURY)

Minyatür sanatı, Uygurların Orta Asya topraklarında yerleşik düzene geçmesiyle sanat faaliyetlerine daha fazla zaman ayırmaları sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu sanatın geçmişi 8. yüzyıla dayanmaktadır. Anadolu Selçuklu Medeniyetindeki kültürel yapı, Orta Asya Türk kültürü ve Anadolu Bizans kültürünün İslam anlayışı süzgecinden geçirilerek, o ruhun ortaya çıkarttığı, biriciklik taşıyan, benzersiz bir sentezdir. Minyatür sanatında eserler; ışık-gölge, açıklık-koyuluk, ön-arka, mekânsal perspektif veya hava/atmosfer perspektifi gibi teknikler kullanılmadan yapılır. Malzeme olarak ise bitki kökleri, toprak boyalar ve pamuk ve ipekli kağıtlar tercih edilmiştir. Minyatür resmine konu olan figürlerin duygu durumları resme yansıtılmamıştır. Konu olarak örf-adet, gelenekler, dini konular, yer yer dünyevi konularda işlenmiştir. Başta Orta Asya, Çin ve İslam ülkelerinde uygulanan bir teknik iken, daha sonra birçok medeniyetin sanat anlayışında uygulandığı görülmüştür. Selçuklu dönemi minyatürlü yazmalar; konuları açısından ‘Edebi konulu eserler’ ve ‘İlim ve Fen konulu eserler’ adı altında iki grupta incelenmektedir. Bu çalışma teorik ve doküman incelemesi yöntemi ışığında Selçuklu resim sanatında Uygur sanatının etkilerini örneklerle açıklamaktadır.