Archaeology for the people? Greek archaeology and its public

Η διδακτορική διατριβή με τίτλο Αρχαιολογία για τον κόσμο; Η ελληνική αρχαιολογία και το κοινό της: ανάλυση του κοινωνικοπολιτικού και οικονομικού ρόλου της αρχαιολογίας στην Ελλάδα εκπονήθηκε στο Institute of Archaeology του University College London (UCL, 2006 – 2011) με την οικονομική υποστήριξη του Institute of Archaeology, UCL, του Graduate School, UCL, του Ιδρύματος Προποντίς και του Ιδρύματος Ι.Φ. Κωστόπουλου.Το πρόγραμμα είχε ως στόχο να απαντήσει στα εξής ερωτήματα:•Ποιά είναι η σχέση μεταξύ αρχαιολογίας και τοπικών κοινωνιών στην Ελλάδα ως προς τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές της επιπτώσεις; Με ποιόν τρόπο και για ποιούς λόγους εξελίχτηκε η σχέση αυτή;•Ποιές είναι οι δημόσιες αξίες της αρχαιολογίας στην Ελλάδα και πώς αυτές έχουν αλλάξει κάτω από την επιρροή κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών αλλαγών;•Ποιός είναι ο σκοπός και οι επιμέρους στόχοι της ελληνικής αρχαιολογίας σήμερα όπως διαφαίνονται στις προτεραιότητες της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας;•Ποιές στρατηγικές θα μπορούσε να εφαρμόσει η αρχαιολογία στην Ελλάδα προκειμένου να ενισχύσει τον κοινωνικοπολιτικό και οικονομικό της ρόλο και να γίνει πιο ανταποδοτική και πιο συναφής με τη σημερινή κοινωνία; Το απώτερο ερώτημα που το ερευνητικό πρόγραμμα αυτό έθεσε ήταν: «για ποιον ασκείται η αρχαιολογία στην Ελλάδα;»Το πρόγραμμα εκπονήθηκε μέσω της μελέτης τριών περιπτώσεων και του συνδυασμού ποσοτικών και ποιοτικών ερευνητικών μεθόδων. Διερευνήθηκαν οι τοπικές κοινωνίες Κρηνίδων Καβάλας (δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας πόλης των Φιλίππων), Δισπηλιού Καστοριάς (δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο του παραλίμνιου προϊστορικού οικισμού του Δισπηλιού) και Δελφών Φωκίδας (δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο του αρχαίου ιερού των Δελφών).Συγκεντρώθηκαν 284 συνεντεύξεις - ερωτηματολόγια με κατοίκους των τοπικών κοινωνιών, 29 ημιδομημέμενες συνεντεύξεις με τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς και αρχαιολόγους, σχόλια συμμετεχόντων στην έρευνα ερωτηματολογίων, σημειώσεις έρευνας πεδίου, στατιστικά στοιχεία (κρατικός προϋπολογισμός, απογραφή πληθυσμού, οικονομική δραστηριότητα ανά περιοχή και σε σχέση με υπηρεσίες τουρισμού, επισκεψιμότητα αρχαιολογικών χώρων και μουσείων), αρχειακό υλικό (δημοτικά αρχεία και ICOMOS Documentation Centre), προωθητικό υλικό από τους σχετικούς Δήμους και Νομαρχίες. Η ανάλυση των δεδομένων έγινε με τη χρήση των λογισμικών SPSS (Statistical Package for Social Sciences) και Nvivo (Computer-Assisted Qualitative Data Analysis Software).Συνοπτικά, το βασικό συμπέρασμα του ερευνητικού προγράμματος ήταν ότι η σχέση μεταξύ αρχαιολογίας και τοπικών κοινωνιών στην Ελλάδα αποτελεί μία αρένα διαμορφωμένη με τους όρους που έχει θέσει το εθνικό αφήγημα και όπου διάφορα συμφέροντα προβάλλονται και ανταγωνίζονται το ένα το άλλο. Το ύψιστο ιδανικό του έθνους όπως εξυπηρετείται από την αρχαιολογία προς το παρόν φαίνεται να επιβιώνει αλώβητο από την καθημερινή μάχη μεταξύ προστασίας των αρχαιοτήτων και άλλων συμφερόντων. Ωστόσο, η δημόσια ωφέλεια από την αρχαιολογία, όπως την οραματίστηκε ο νομοθέτης από τις απαρχές του ελληνικού κράτους, δεν έχει ακόμα επιτευχθεί.