TÜRKÜLERİN VARYANTLAŞMASI ÜZERİNE İNCELEME: TÜRK HALK MÜZİĞİNDE EZGİ VE SÖZ YAPILARI

Araştırmada, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Türk Halk Müziği (THM) repertuvarı-na kayıtlı ve birbirinin varyantı olduğu düşünülen ezgisi ve sözleri benzer 34, ezgisi farklı sözle-ri benzer 34 ve ezgisi benzer sözleri farklı 32 türkü olmak üzere toplam 100 türkü, üç grupta sınıflandırılmış ve karşılaştırma yapılarak incelenmiştir. Çalışmaya örnek olması bakımından her bir gruptan 2 türkü olmak üzere 6 türkü dahil edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, türkülerin ezgi ve söz yapıları bakımından benzerlik ve farklılıklarını ortaya koyarak varyantlaşma olgusunu müzikolojik ve folklorik bir çerçevede değerlendirmektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemle-rinden doküman incelemesi modeliyle yürütülmüştür. Araştırma verileri, TRT Türk Halk Müziği repertuvarından amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Bu kapsamda türkülerin ezgi ve söz yapılarındaki benzerlik ve farklılıklar, tablolar ve türkü notaları üzerinden görsel olarak sunulmuştur. Bulgular bölümünde türkülerin ezgi, ritim ve şiir yapıları karşılaştırmalı biçimde ele alınmış; türkü notaları üzerinden yapılan incelemeler sonucunda varyantlaşmanın sözlü kültür aktarımı sürecinde ortaya çıkan doğal ve süreklilik gösteren bir olgu olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, türkü varyantlarının yöresel icra özellikleri, bireysel yorumlar ve folklorik aktarım dinamikleri doğrultusunda şekillendiğini göstermektedir.