Tarihî Kayıt’a (Shiji- 史记) Göre Fergana Vadisi

Han Hanedanlığı İmparatoru Wudi (武帝) döneminde (M.Ö 141-87) Yuezhilere elçi olarak gönderilen Zhang Qian (張騫, 138-126), Yuezhilere ulaşamadan Hunlara esir düştü. 10 yıllık Hun esaretinden sonra kaçmayı başaran Zhang Qian, batıya doğru ilerleyerek Fergana Vadisi topraklarına ulaştı. Birkaç yıl batı topraklarında kaldıktan sonra geri dönerken yeniden Hunlara esir düştü. 10 yılı aşkın bir süreyi Çin’in batısında geçiren Zhang Qian, Han Hanedanlığı topraklarına döndüğünde İmparator Wudi’ye Fergana Vadisi ile burada yaşayan etnik kökenlerin kültürleri ve yaşam tarzları hakkında rapor sundu. Bu çalışmada ilk defa Dayuan kelimesinin anlam karşılığının günümüz Özbekistan topraklarında yer alan Fergana şehrinin olmadığı, Shiji’de geçen Dayuan’ın, Fergana Vadisi olduğu literatüre kazandırılarak kavram kargaşasının ortadan kalkmasının sağlanması amaçlanmaktadır. Dönemin ana kaynağı ve Çin tarih yazımının temel metni Shiji (Tarihi Kayıt), tarihsel bir perspektiften incelenerek analiz-sentez yapılmıştır. Birincil kaynak olarak Çin kaynaklarından yararlanılmakla birlikte çok sayıda araştırma eserleriyle de çalışma desteklenmiştir. Nitel bir yaklaşım tercih edilerek araştırma verileri, doküman inceleme tekniğiyle ortaya konulmuştur. Ayrıca içerik analizi ile veriler çözümlenerek, Fergana Vadisi’ndeki halkların kültürleri ile birlikte İpek Yolu’nun ilk oluşum temellerinin atıldığı Han Hanedanlığı ile Fergana Vadisi arasında gerçekleşen Han-Dayuan savaşı sebepleri ile sonuçları ele alınmıştır.