สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพจากราเอนโดไฟต์ที่แยกจากกระท่อม Mitragyna speciosa Korth

การแยกสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่สร้างจากราเอนโดไฟต์ที่แยกจากใบกระท่อม Mitragyna speciosa Korth. โดยนำใบกระท่อมจากจังหวัดปทุมธานี, อยุธยา และสุราษฎร์ธานี มาคัดแยกราโดยผ่านวิธีฆ่าเชื้อที่ผิวนอกและวางบน potato dextrose agar สามารถแยกราได้ทั้งหมด 39 ไอโซเลต ทำการทดสอบฤทธิ์ของราเอนโดไฟต์ด้วยวิธี dual-culture agar diffusion พบว่าราเอนโดไฟต์ ไอโซเลต P03 สามารถสร้างสารที่มีฤทธิ์ทางชีวภาพในการยับยั้งจุลินทรีย์ทดสอบได้ดีที่สุด เมื่อนำมาจัดจำแนกสายพันธุ์โดยศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยาและวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ในบริเวณ internal transcribed spacer (ITS) ของ rDNA พบว่าราเอนโดไฟต์ P03 คือ Glomerella cingulata จากนั้นทำการแยกสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ โดยนำราเอนโดไฟต์ P03 มาเลี้ยงในอาหารเหลว sabouraud dextrose ทำการแยกสารบริสุทธิ์จากน้ำหมักและเส้นใยของราด้วยวิธีโครมาโทกราฟีและการตกผลึก และหาสูตรโครงสร้างของสารดังกล่าวโดยอาศัยสมบัติทางกายภาพและเทคนิคทางสเปกโทสโกปี พบว่า เมื่อแยกส่วนสกัดเอทิลแอซิเตตจากเส้นใยได้ของผสม 1 ชนิดคือ น้ำมัน (ของผสม 1) และสารบริสุทธิ์ 1 ชนิดคือ ergosterol peroxide (สารบริสุทธิ์ 1) เมื่อแยกส่วนสกัดเมทานอลจากเส้นใย ได้สารบริสุทธิ์ 1 ชนิด คือ ursolic acid (สารบริสุทธิ์ 2) นำสารบริสุทธิ์ที่แยกได้มาทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพในการยับยั้งจุลินทรีย์และทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์มะเร็งคน 5 ชนิด พบว่าสารบริสุทธิ์ 1 มีฤทธิ์ต้านจุลินทรีย์ Bacillus subtilis ATCC 6633, Staphylococcus aureus ATCC 25923, Escherichia coli ATCC 25922, Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853 และ Candida albican ATCC 10231 ด้วยค่า MIC เท่ากับ 15.6 (36.4), 15.6 (36.4), 15.6 (36.4), 15.6 (36.4) และ 61.25 (143.1) ไมโครกรัม/มิลลิลิตร (ไมไครโมลาร์) ตามลำดับ และมีฤทธิ์ในการยับยั้งเซลล์มะเร็งตับ (HEP-G2), เซลล์มะเร็งปอด (CHAGO), เซลล์มะเร็งลำไส้ใหญ่ (SW620), เซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร (KATO-3) และเซลล์มะเร็งเต้านม (BT474) โดยมีค่า IC[subscript 50] เท่ากับ 5.0 (11.7), 6.3(14.7), 5.2 (12.1), 5.8 (13.6) และ 8.5 (19.2) ไมโครกรัม/มิลลิลิตร (ไมโครโมลาร์) ตามลำดับ สำหรับสารบริสุทธิ์ 2 มีฤทธิ์ต้านจุลินทรีย์ Bacillus subtilis ATCC 6633, Staphylococcus aureus ATCC 25923, Escherichia coli ATCC 25922, Pseudomonas aeruginosa ATCC และ Candida albican ATCC 10231 278536 ด้วยค่า MIC เท่ากับ 125 (274.1), 125 (274.1), 250 (548.2), 125 (274.1) และ 125 (274.1) ไมโครกรัม/มิลลิลิตร (ไมโครโมลาร์) ตามลำดับและมีฤทธิ์ในการยับยั้งเซลล์มะเร็ง เซลล์มะเร็งตับ (HEP-G2), เซลล์มะเร็งปอด (CHAGO) เซลล์มะเร็งลำไส้ใหญ่ (SW620) เซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร (KATO-3) และเซลล์มะเร็งเต้านม (BT474) โดยมีค่า IC[subscript 50] เท่ากับ 5.4 (11.8), 5.6 (12.3), 0.8 (1.7), 0.5 (1.1) และ 0.7 (1.5) ไมโครกรัม/มิลลิลิตร (ไมโครโมลาร์) ตามลำดับ