RİZE’DE KAÇAKÇILIK FAALİYETLERİ (1891-1911)

XIX. yüzyılda Karadeniz ticaretinin uluslararası boyut kazanması ve deniz ulaşımındaki teknolojik gelişmeye bağlı olarak Karadeniz liman kentlerindeki ticaret artış göstermiştir. Bu dönemde liman kentlerindeki ticaretin yanı sıra kaçakçılık da artmıştır. Osmanlı Devleti’nin XIX. yüzyılda Karadeniz kıyılarındaki en önemli ticaret merkezlerinin başında Samsun ve Trabzon limanları gelmekteydi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra Batum’un Rusların eline geçmesiyle Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağının merkezi Rize kazası oldu ve böylece Rize kazası Rusya ile sınır haline geldi. Trabzon limanına ve civarına göre denetimi daha zayıf olan Rize kazası sahilleri kaçakçıların faaliyet gösterdikleri başlıca merkezlerden biri haline gelmiştir. Özellikle Rizeli kayıkçılar bu kaçakçılık faaliyetlerinde ön plana çıkmışlardır. Bu çalışmada 1891-1911 yılları arasında Osmanlı Arşiv Belgelerine yansıdığı kadarıyla Rize kazası dâhilinde meydana gelen kaçakçılık faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Bu faaliyetlerden en önde gelenleri; Komiteci Ermenilerin kaçakçılar vasıtasıyla Rize sahillerinden Osmanlı topraklarına giriş yapması, silah ve patlayıcı madde kaçakçılığı ile tütün kaçakçılığıdır. Bunlardan ilk ikisi devletin güvenliğini tehdit etmişken sonuncusu ise ekonomik kayıplara yol açmıştır.