SUAD’IN MEKTUBU ÜZERİNE BİR İNCELEME: KENDİ-ÖTEKİ-KENDİ

Hayatı ve eserleri hakkında birçok çalışma hazırlanan Modern Türk edebiyatının tanınmış sanatkârlarından Ahmet Hamdi Tanpınar’ın (1901-1963) ölümünden sonra kendisine ait evrak kardeşi Kenan Tanpınar tarafından araştırmacıların incelemesi amacıyla İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’ne bağışlanmıştır. Bahsi geçen evrak üzerinde 2017 senesinde yaptığımız incelemeler sırasında müsveddeler arasında rastladığımız “Suad’ın Mektubu” adlı metni 2018 senesinde Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları adlı akademik dergide yayınlamıştık. Fakat aynı müsveddeler arasında daha sonra yaptığımız inceleme sırasında Tanpınar’ın “Suad’ın Mektubu” adlı çalışmaya ait bir kompozisyon planı hazırladığını gördük. Tanpınar Huzur romanının kahramanı Suat’ın intihar etmeden evvel bir mektup bıraktığından Huzur’da zaten söz etmekteydi. Yıllar sonra (1952) kendisi ile yapılan bir mülakatta söz konusu mektubu ayrıca yayınlayacağından söz etmiş fakat yayınlayamadan ölmüştür. Anlaşılan Ahmet Hamdi Tanpınar bahsi geçen mektup üzerinde zaman zaman çalışmış fakat bir süre sonra üzerinde çalıştığı müsveddeler bir kenarda unutulmuştur. “Suad’ın Mektubu Üzerine Bir İnceleme: Kendi-Öteki-Kendi” başlıklı bu makalemiz esasen bir palimpsestik analiz metnidir. Tanpınar’ın, müsveddeler arasında bulduğumuz Suad’ın Mektubu’nun “plan”ında kaydettiği başlıkların ne kadarını kurguladığını ne kadarını kurgulayamadığını ve hangi sebeplerle ilgili başlıkları plana dâhil ettiğini anlamaya çalıştık. Şüphesiz palimpsestik bir çalışma yazarla metin arasında, yazarın diğer eserleri ile metin arasında hatta özel hayatla metin arasında var olabilecek münasebetlerin de metnin analizine dâhil edilmesini gerektirir. Bu sebeple zaman zaman Tanpınar biyografisine, Tanpınar’ın diğer edebi metinlerine ve bilhassa müsvedde halinde de olsa bugün elimizde bulunan “Suad’ın Mektubu”’na atıflarda bulunduk. Suad’ın Mektubu adlı metnin planında, Tanpınar’ın bir edebi eseri nasıl tasavvur ettiğine, kurguladığına dair ipuçları vardır. Roman ve hikâyelerini kahramanların mizaçlarının, dünya görüşlerinin zıtlıkları üzerine kurgulayan Tanpınar, edebi eserlerinde kavramsal alegori yoluyla içtimai sembol olarak yorumlanabilecek tipler inşa etmiştir. Dolayısıyla onun Suad’ın Mektubu’nun planı, üç özne arasındaki ilişki hakkındadır: Kendi – Öteki – Kendi – Kendi.