Fatma Aliye’nin Enîn romanında kadının ev içi gündelik yaşamı

Modernleşme dönemi Türk romanında mekân, toplumsal değişimi yansıtan başat unsurlar arasındadır. Romanda mekân ve mekân içindeki insan toplumsal yaşamı, değişimi ve dönüşümünü yansıtmaktadır. Bu bağlamda “ev” önemli bir roman mekânıdır. Türk edebiyatının ilk dönem romanlarında ev mahremdir ve kadına aittir. Dolayısıyla romanlardaki ev içi yaşam ve kadın karakterler arasındaki ilişki dönemin kadınlarının mahrem alandaki gündelik yaşamını bize vermektedir. Özellikle Batılılaşmanın etkisiyle gelenek ve modernite arasında sıkışan kadının ev içi yaşamı da bu durumdan etkilenir; buna bağlı olarak değişir ve dönüşür. Modern dünyada gündelik yaşamın yükü kadınlar üzerindedir. Kadın, gündelik yaşamda hem özne hem nesne durumundadır. Edebî eserler, yazıldıkları dönemin gündelik yaşamını işlerken hem yazarın yaşamından izler hem de anlattıkları zamandan ve mekândan izler taşır. Bu çalışmada Enîn romanı merkeze alınarak kadınların evde nasıl zaman geçirdiği, ev içi rutinleri, evdeki kadınlar arası ilişkiler, ev içi görev dağılımları, evde kadına ait alanlar, ev içi yaşamın dönemin gündelik yaşamına dair hangi ipuçlarını verdiği, ev içi yaşamın zamanla nasıl gelişip dönüştüğü değerlendirilecektir. Yazıldığı dönemin kadınlarının gündelik yaşayışını, o dönemin bir kadın yazarının bakış açısından anlatan Enîn, mekân olarak üç farklı yalıda yaşayan kadınların yaşamları üzerine kurulmuştur. Bu yüzden ev içi gündelik hayat pratiklerini ayrıntılı olarak veren bir romandır.