Η έννοια της κυριαρχίας στον Thomas Hobbes και τον Jean-Jacques Rousseau

Η παρούσα διδακτορική διατριβή συνιστά μια υλιστική-διαλεκτική αποτίμηση της πολιτικής φιλοσοφίας του Διαφωτισμού και κυρίως δύο κορυφαίων εκπροσώπων του, του Thomas Hobbes και του Jean-Jacques Rousseau. Βασικό αντικείμενο της διατριβής είναι να εξετάσει το ρόλο που παίζει η έννοια της αντίφασης, ως προϊόν της αυτό-ανταγωνιστικά οργανωμένης ανθρώπινης ιστορικο-κοινωνικής πρακτικής, στο πλαίσιο της προβληματικής περί κυριαρχίας. Από αυτή την άποψη, είναι πρωταρχικής σημασίας να αναδείξουμε το πώς η μελέτη μας μπορεί να φέρει στην επιφάνεια την επικαιρότητα της πολιτικής και κοινωνικής φιλοσοφίας των δύο στοχαστών, ιδίως πάνω σε ζητήματα όπως το δημοκρατικό έλλειμμα και οι τεράστιες κοινωνικές ανισότητες, όπως τις αντιλαμβανόμαστε καθημερινά γύρω μας. Σε αυτό το πλαίσιο, επιχειρήσαμε να φέρουμε στην επιφάνεια μια αντίφαση που ενώ υπάρχει στη φιλοσοφία του Hobbes και κυρίως στις σελίδες του Λεβιάθαν, εντούτοις έχει διαφύγει της προσοχής των μελετητών του, ακόμη και εκείνων που επιχείρησαν μια ριζοσπαστική ανάγνωση του έργου του. Αναφερόμαστε στη διάκριση μεταξύ in foro interno και in foro externo διάθεσης ως προς τις κανονιστικές αρχές θεμελίωσης μια πολιτικά οργανωμένης κοινωνίας. Αντίθετα προς τον Hobbes, ο Jean-Jacques Rousseau μολονότι αντιλαμβάνεται μια κεντρικότατη αντίφαση στους όρους γέννησης και αναπαραγωγής του κοινωνικο-πολιτικού φαινομένου, εντούτοις δεν την εντοπίζει στην κατηγορική διάκριση δύο διαφορετικών ειδών ανθρώπου, αλλά στον πυρήνα της κεντρικότερης κοινωνικής σχέσης, της ανθρώπινης κοινωνικά οργανωμένης εργασίας. Επεκτείνοντας αυτή την ανάλυση ακόμη παραπέρα, υποστηρίζουμε ότι η έννοια της γενικής βούλησης και άρα ολόκληρη η προβληματική περί κυριαρχίας δεν εξαντλούνται απλώς σε ένα επίπεδο λειτουργίας των κυρίαρχων κοινωνικο-πολιτικών θεσμών, αλλά άπτονται άμεσα της δημιουργίας ενός εξολοκλήρου ανακαινισμένου μοντέλου οργάνωσης του ανθρώπινου πολιτισμού.