WEDDING DRESS TRADITION IN MACEDONIAN TURKS

Makedonya’ya Türkler, çok eski tarihlerde gelerek, yaşamaya başlamışlardır. Osmanlı Dönemi’nde Türklerin bu topraklara gelmeleri ve yerleşmeleri ise Balkan Savaşları ile başlamış, yine Balkan Savaşlarıyla (1912-1913) bu topraklardan Türkiye’ye göç etmişlerdir. Türkler Makedonya’ ya geldiklerinde bu topraklarda yaşayan farklı kültür gelenek ve göreneklere sahip birçok toplulukla bir arada yaşamaya başlamışlardır. Bu birliktelikler, zamanla karma evliliklerin gerçekleşmesine ve aileler arasında karşılıklı kültürel etkileşimlere neden olmuştur. Makedonya Türkleri’nde görülen, kültürel etkileşim ve değişimler, evlilik geleneğini de etkileyerek bazı evlilik adetlerin, törenlerin veya bu törenlere bağlı ritüellerin zamanla bir kısmının aslını kaybetmesine, bazılarının ise hiçbir şekilde değişikliğe uğramadan aslını koruyarak günümüze kadar yaşatıldığı görülmüştür. Makedonya’nın Manastır vilayeti, Kınalı köyünde yaşayan soydaşlarımız, Türkiye’nin Sakarya ili Serdivan ilçesine göç ederek yerleşmişlerdir. Kınalı muhacirleri olarak bilinen bu topluluğa ait birçok gelenek ve göreneklerin kısmen de olsa zamanla bazı değişikliğe uğradığı görülmüştür. Değişikliğin görüldüğü bu geleneklerden biri de düğün günü “gelin giydirme” ritüelidir. Bu ritüelde düğün günü, gelin kıza, tecrübeli bir kadın (tellak) tarafından geleneksel gelinlik giysileri giydirilir, saç ve yüzü süslenir. Bu önemli günde uygulanan geleneklerle ilgili yapılan literatür araştırmalarında Sakarya ili Serdivan beldesinde yaşayan Kınalı muhacirlerine ait geleneksel gelinlik giydirme töreniyle ilgili yok denilecek kadar az sayıda bilimsel çalışmanın yapıldığı görülmüştür. Bu nedenle, Serdivan beldesinde Makedonya’da evlenerek Türkiye’ye göç etmiş aile büyükleri ziyaret edilerek sözlü görüşmeler yapılmış, geleneksel Kınalı muhacir düğün törenlerine katılarak gözlemlerde bulunulmuştur. Yapılan araştırma ve incelemeler kapsamında Kınalı muhacirlerine ait tören ve ritüellerle ilgili bilgilerle birlikte, koruyarak sakladıkları geleneksel giysileri ve aksesuarlar eser incelemesi yapılarak, geleneksel tekstil ve el sanatları hakkında bilgilere de ulaşılmıştır. Tekstil sanatlarına ait desen özellikleri, üretim teknikleri, kullanılan malzemeler, kullanım özellikleri ve bu tekstilleri sosyal hayatlarında ne zaman kullandıkları hakkında elde edinilen bilgilerle yazılı ve görsel arşiv oluşturulmuştur. Çalışmada ayrıca Kınalı muhacirlerine ait düğün törenleri ve ritüelleri kapsamında araştırılan gelin giydirme geleneği kapsamında gelin giysi ve aksesuarlarının, giyilme sırası, rengi, malzeme özelliği, üretimi, kullanıldığı yerler gibi birçok verinin geçmişteki ve günümüzdeki durumlarının karşılaştırılma olanağı bulunarak değişim gözlenebilmiştir. Böylelikle elde edilen tüm bilgi ve bulgular doğrultusunda hazırlanan bu çalışmanın, özellikle Kınalı muhacirlerine ait gelin giydirme geleneği altında unutulmaya başlanmış birçok maddi kültürel değerlerin gelecek kuşaklara aktarılması sağlanmıştır. Böylelikle bu alanda çalışmak isteyen araştırmacılara da yapılan bu çalışmanın önemli bir kaynak olması amaçlanmıştır.