Eğitimde Yapay Zekâ: Biçimlendirici Değerlendirme ile Denge Arayışı

Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin eğitime, özellikle de ölçme ve değerlendirme süreçlerine etkisini incelemeyi ve bu etkilere karşı geliştirilebilecek çözüm önerilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Doküman analizi temelli bu derleme çalışmasında, alanyazında yapay zekâ ile değerlendirme ilişkisini ele alan güncel eğilimler, yöntemler ve bulgular sistematik bir biçimde analiz edilmiştir. Yapay zekânın tarihsel gelişimi ve ChatGPT gibi büyük dil modelleriyle birlikte kazandığı ivme vurgulanmış; Türkiye’deki yüksek lisans ve doktora tezlerinde bu yükselişin yansımaları ortaya konulmuştur. Yapay zekanın bireyselleştirilmiş öğrenme, içerik geliştirme ve öğrenme analitiği gibi alanlardaki katkıları ele alınırken; veri gizliliği, bağlamdan kopuk kararlar, akademik dürüstlük sorunları ve pedagojik sınırlılıklar gibi riskler de tartışılmıştır. Bu çerçevede özellikle, öğretmen-öğrenci etkileşimini güçlendirmesi, öğrenme sürecine aktif katılımı teşvik etmesi ve yapay zekânın sınırlılıklarını dengeleme potansiyeli nedeniyle biçimlendirici değerlendirme yaklaşımı öne çıkarılmıştır. Sonuç olarak, yapay zekânın eğitimdeki değerlendirme süreçlerini hem dönüştürücü fırsatlarla hem de önemli sorumluluklarla yeniden şekillendirdiği; bu nedenle pedagojik ilkelere dayalı yeni değerlendirme anlayışlarının geliştirilmesinin gerekliliği vurgulanmaktadır.