Arbitraż sporów rodzinnych

Idea arbitrażu, czyli odformalizowanego i opartego w pełni na autonomii woli stron, sądownictwa prywatnego, wydaje się prima facie nie do pogodzenia z koncepcją wyłączności państwa w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości w jakże specyficznych w swej naturze sporach rodzinnych. Uważa się bowiem, że z uwagi na potrzebę zabezpieczenia interesu publicznego (wyrażającego się między innymi w regule ochrony dobra dziecka), jedynie sąd państwowy jest organem uprawnionym do realizowania funkcji ochronnych na gruncie takich stosunków prawnych, jakimi są stosunki rodzinne. Jednakże ustawodawca, w odpowiedzi na ogólnoświatowe tendencje, dostrzegł potrzebę poszerzenia katalog sporów kwalifikujących się do arbitrażu. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie problematyki zdatności arbitrażowej sporów rodzinnych, poprzez przeanalizowanie poszczególnych kategorii sporów o charakterze rodzinnym z punktu widzenia – stanowiących przedmiot art. 1157 k.p.c. - kryteriów umożliwiających poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego. Poczynione w ten sposób ustalenia prowadzą do wniosku, że arbitraż w niemajątkowych sprawach rodzinnych jest, co do zasady, niedopuszczalny, zaś katalog - zdatnych arbitrażowo spraw rodzinnych – o charakterze majątkowych uległ ostatnimi czasy poszerzeniu (wskutek nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z 2019 r., ucinającej spór w kwestii zdatności ugodowej sporu dotyczącego praw majątkowych, jako przesłanki jego zdatności arbitrażowej).