Mehmet Vecihî’nin Halime Adlı Hikâyesi Üzerine Bir İnceleme

Ara nesil sanatçısı olan Mehmet Vecihî, otuz beş yıllık bir ömrüne pek çok eser sığdırmıştır. Yazar roman, hikâye, şiir, manzum oyun, manzum tarih türünde eserler de vermiştir. Roman ve hikâyelerinde aile, kadın, çok eşli evlilik gibi ana konuları ele alan Mehmet Vecihî, Halime adlı uzun hikâyesinde çok eşli evliliğin kadın üzerindeki etkisini işler. Eserde bu sorunlara bağlı olarak yoksulluk, yozlaşma, aile, kadın, ihanet, üvey annelik gibi sorunlara da yer verilir. Eser, bir olay hikâyesidir ve olaylar rastlantılara göre şekillenir. Vecihî, anlatıda yer yer ahlâkçı tutum benimseyerek okuru yönlendirir. Halime’deki kurgusal dünyanın kişileri iyiler ve kötüler şeklinde bir zıtlıkla yer alırlar. Bu zıtlıkta kötüler trajik bir sonu deneyimleyerek âdeta cezalandırılırlar. Bir öykü kişisi olarak Halime edilgen ve güçsüz bir kadındır. Halime, dönemin toplumsal gerçekliklerinden biri olan çok eşli evliliği sorgulamak ve toplumun ekonomik durumunu göstermek için seçilen bir tiptir. Hikâyede çok eşli evlilik ve yoksulluk Halime adlı kadının dramı olarak gösterilse de arka planda toplumun sosyal bir sorunu olarak verilmek istenir. Halime, farklı çalışmalarda bahsedilmekle birlikte üzerinde yeteri kadar durulmamış bir eserdir. Bu çalışmada Halime adlı eserin yapı ve tema bakımından çözümlemesi yapılmıştır. Çalışmadaki amaç, 19. yüzyılın son çeyreğindeki toplumsal ve ekonomik sorunların Türk kadını ve erkeği üzerindeki olumsuz etkilerini belirlemektir.