MOĞOL DÖNEMİ İRANI’NDA UYGUR KÖKENLİ BİR VALİ: KÖRGÖZ

Cengiz Han; askerî ve siyasî başarıları neticesinde Tayçiutlar, Naymanlar, Kereyitler, Tatarlar, Uygurlar, Karluklar ve Kırgızlar gibi çeşitli Türk ve Moğol kütlelerini de egemenliği altına alarak 13. Asrın başlarında büyük bir imparatorluk kurmuş yetenekli bir hükümdardı. O, imparatorluğunu daha güçlü kılmak ve daha iyi idare etmek için birçok düzenleme yapmış, birçok tedbir almış ve bu doğrultuda da bilhassa idarî ve askerî alanda tecrübeli olan Türk menşeli birçok kişiye devlet kademelerinde görev vermişti. Cengiz Han İmparatorluğu’nda görev elde eden önemli Türk devlet adamlarının büyük bir bölümü; özellikle devletin resmî dili haline getirilmiş olan Uygurca’yı çok iyi bilen Uygurlardan oluşmaktaydı. Durum bu minval üzere Cengiz Han’ın ardılları zamanında da devam etti. Ögedey zamanında birçok Uygur askerî ya da sivil devlet adamı, imparatorluk nezdinde çeşitli kademelerde yer aldı. İşte bunlardan birisi de Körgöz idi. Kendisi, seyislik gibi en adi bir görevle imparatorluğa hizmet ederken Uygur diline hâkim olması, devlet işlerinden anlaması, idarî ve askerî alandaki kabiliyetleri sayesinde imparatorluğun İran-Horasan kısmının en yüksek sivil mertebesini, yani valiliğini elde etmişti. Cengiz Han İmparatorluğu’ndaki Türklerin, Türk devlet adamlarının imparatorluğun yücelmesinde, idare edilmesinde ne derece önem arz ettiği malumdur. İşte bu makalede de mezkûr devlet adamı örnek alınarak bu yönde bir profil ortaya konulmuştur.