Eğitim Kurumlarında Etik Karar Verme Modelleri ve Karar Verme Sürecini Etkileyen Faktörler

Günlük hayatta etik açıdan sorgulanabilir davranışlarla sıklıkla karşılaşılmaktadır. Eğitim örgütleri diğer örgütlerden amaç, yapı ve çıktıları açısından farklılaştığından yaşanan etik normların ihlali geri dönüşü olmayan sonuçlara yol açabilmektedir. Bu nedenle öğretmenlerin etik açıdan sorgulanabilir durumlarla karşılaştıklarında nasıl davrandıklarını ve karar vericilerin tercihlerini etkileyen faktörleri anlamak büyük önem taşımaktadır. Bu derleme çalışmasında ampirik ve teorik literatürdeki bulgu ve öneriler dikkate alınarak eğitim örgütlerinde etik kararların nasıl inşa edildiğinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Eğitim kurumlarında bireylerin etik olarak sorgulanabilir bir sorunla karşılaştığında nasıl karar verdiğini açıklamayı amaçlayan bu araştırma eleştirel bir derleme çalışmasıdır. Günümüzde genel kabul gören etik karar verme modelleri ve konuya ilişkin ampirik araştırmaların detaylı şekilde incelendiği bu araştırmanın verileri doküman analizi yoluyla elde edilmiştir. Bu çalışmada öncelikle etik karar verme modelleri kavramsal olarak incelenmiş ardından Türkiye’deki eğitim kurumlarında etik karar vermeyi etkileyen faktörler ile ilgili gerçekleştirilmiş olan çalışmalar ve sonuçları incelenmiştir. Eğitim kurumlarında gerçekleştirilen çok sınırlı sayıdaki çalışmadan elde edilen sonuçlar diğer örgütsel ortamlarda gerçekleştirilen çalışmaların bulguları ile karşılaştırılmıştır. Daha iyi bir etik karar verme modelini ortaya koymak için önceki etik karar verme modelleri de tartışılmıştır. Mevcut modellerde ön planda tutulan faktörler ve ampirik çalışmaların bulguları değerlendirilerek, etik karar verme yaşantılarını artırmak için ihtiyaç duyulan etmenler belirlenmiştir. Etik karar verme süreci ve bu sürecin okullardaki yansımaları bireysel özellikler, örgütsel faktörler ve soruna bağlı faktörler açısından incelenmiş ve sonuçlara paralel olarak alanyazın ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.