EXISTENTIAL HUMOR/IRONY: KIERKEGAARD’S VIEW OF IRONY/HUMOR

Mizah, insan düşüncesini ve davranışlarını etkileme açısından son derece etkili olan anlatım/söylem tarzlarından biridir. Ancak Danimarkalı filozof S. Kierkegaard mizah/ironinin bir anlatım tarzı ya da edebi bir yöntem olmasının da ötesinde insan varoluşuyla ilintili olduğunu düşünür. O, üç varoluş alanına-üç varoluşsal yaşam evresine; estetik, etik ve dini- ilişkin değerlendirmesinde mizahı ve ironiyi tartışır. Mizah, etik ve dini alanlar arasındaki sınırı belirlerken, ironi, estetik ve etik alanlar arasındaki sınırı belirler. Kierkegaard için ironi ve mizah bireyin dünya içindeki tüm varlığı ile ilgili durumlar, varoluşsal hallerdir. Kierkegaard, mizah ve insan varoluşu arasında asli bir ilişki olduğunu ileri sürer. O, ”komik” olarak adlandırdığı mizahın özünü, umulan ile deneyimlenen arasındaki uyumsuzlukta konumlandırır. Varoluşun kendisi bir çabadır ve gülünç olduğu kadar acıklıdır, çaba sonsuz olduğu ya da sonsuz olana yönelik olduğu için acıklı; çaba kendi kendisiyle çeliştiği için komiktir. Kierkegaard için ironi ve özellikle mizah temelde dini bir boyuta sahiptir. Mizah varoluşsal farkındalığın inançtan önceki son aşamasıdır. Kierkegaard sübjektif gelişimin kişinin komik olanı algılama kapasitesiyle yakından bağlantılı olduğuna inanır.