Η αρχή iura novit curia στη διοικητική δίκη

Η αρχή iura novit curia εφαρμόζεται στην ελληνική πολιτική δικονομία ήδη από το 19ο αιώνα. Πρόκειται για μία γενική δικονομική αρχή, η οποία προέρχεται όχι από το Ρωμαϊκό αλλά από το Κανονικό Δίκαιο και είναι συνδεδεμένη με την παράδοση του ηπειρωτικού δικαίου. Αντίθετα, στο αγγλοσαξωνικό δίκαιο, η αρχή γίνεται αντιληπτή ως μία «σύγχυση των νομικών επαγγελμάτων» και, γενικά, δεν εφαρμόζεται. Οι βασικές έννομες συνέπειες της αρχής είναι ότι ο διάδικος δεν υποχρεούται να αναφερθεί στα νομικά ζητήματα της διαφοράς, τα οποία επιλύονται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο. Ταυτοχρόνως, αν οι νομικοί ισχυρισμοί του διαδίκου είναι εσφαλμένοι αλλά το αίτημά του σύννομο, δεν θα ηττηθεί. Η αρχή έχει εγγυητική κατεύθυνση. Επιδιώκει να προστατεύσει τον αμελή διάδικο, ο οποίος παρέλειψε να μνημονεύσει τους εφαρμοστέους κανόνες δικαίου ή έσφαλε κατά τη νομική αποτίμηση της διαφοράς. To ζήτημα της εφαρμογής της αρχής iura novit curia στην ελληνική διοικητική δικονομία δεν έχει απασχολήσει ιδιαίτερα την θεωρία, η οποία, χονδρικά, την αντιλαμβάνεται ως συνέπεια του ανακριτικού συστήματος. Ωστόσο, το ανακριτικό σύστημα σχετίζεται, πρωτίστως, με τα πραγματικά ζητήματα της διαφοράς και όχι με τα νομικά, τα οποία και υπάγονται στην αρχή. Στην θεωρία, δεν έχει αμφισβητηθεί ποτέ ότι η αρχή iura novit curia εφαρμόζεται στη διοικητική δίκη. Παρόλα αυτά, η συγκεκριμένη δικαιοδοσία παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες, οι οποίες συνδέονται με τη δομή του εισαγωγικού δικογράφου και του λόγου ακύρωσης, που μπορούν να προβληματίσουν. Περαιτέρω, υπάρχουν διαδικασίες, στις οποίες η εφαρμογή της αρχής τίθεται εν αμφιβόλω ήδη βάσει ειδικών ρυθμίσεων. Τέλος, σύμφωνα με μερίδα της νομολογίας, δικόγραφο, το οποίο δεν μνημονεύει τους εφαρμοστέους κανόνες ουσιαστικού δικαίου απορρίπτεται ως απαράδεκτο. Η μη εφαρμογή της αρχής iura novit curia δεν συναντά εμπόδια στο επίπεδο του συνταγματικού δικαίου εφόσον οφείλεται σε νομοθετική πρόβλεψη καθώς δεν θεμελιώνεται στο άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος και στο άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Αν, όμως, οφείλεται σε φορμαλιστική ερμηνεία του δικαίου, τότε μπορεί να τεθεί ζήτημα προσβολής του δικαιώματος δικαστικής προστασίας.