GARCIA’NIN PUSULASI: ZAMANE FELSEFESİNDE YÖN BULMA REHBERİ

Bu makale Fransız filozof Tristan Garcia’nın (d. 1981) 21. yüzyıl felsefeleri arasında yön bulmayı sağlamak amacıyla geliştirdiği kavramsal bir aracı tartışmaya açıyor. Felsefe tarihine “Garcia’nın pusulası” adıyla kaydedilmesinde sakınca olmayan bu çift kutuplu alet, felsefe alanının tümünü kapsayan gerçekçilik söylemini iki yönelim üzerinden haritalandırıyor. Epistemik yönelim, sabit bir bilgi öznesinin bu özneye kayıtsız bir nesnellik durumuyla ilişkisini dört vektörel bağlantıyla düşünürken ontolojik yönelim, öznelerle nesneleri tek bir kayıtsızlık düzleminde yan yana getirerek özne konumlarını çeşitlemeye çalışıyor. Garcia, iki kutup yıldızının etkisindeki bu çelişik ve paradoksal aracın işlerlik kazanabilmesinin günümüz gerçekçiliklerini tek bir manyetik alana yerleştirme imkânında yattığını belirtiyor ve her gerçekçi düşüncenin tek hedefinin hem gerçek olanı hem olmayanı gerçekleştirmek olduğunu iddia ediyor. Böylelikle bütün felsefi yönelimleri düşünce eyleminin sürmesine bağlayan bir fiil gerçekçiliği tanımlıyor. Garcia’nın pusulası felsefi düşünceyi ikiye ayıran önemli kutuplaşmalar (gerçekçilik-idealizm, nesnelcilik-öznelcilik, analitik felsefe-kıta felsefesi) arasındaki gerilimi etkisizleştirmeden ele almanın bir yolunu göstererek zamane felsefesinde yol bulmaya çalışan düşünürlere yeni bir seçenek sunuyor.