Το θέλημα του Θεού στους σύγχρονους ασκητικούς συγγραφείς

Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στο ζήτημα του θελήματος του Θεού με ιδιαίτερη έμφαση στη διδασκαλία σύγχρονων ορθόδοξων ασκητών. Τα συγγράμματα που αποτελούν το πηγαίο υλικό για τη διατριβή ανήκουν στους ακόλουθους ασκητές: Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη, Γέροντα Σωφρόνιο Σαχάρωφ, Άγιο Πορφύριο τον Καυσοκαλυβίτη και Γέροντα Θαδδαίο της Βιτόβνιτσα. Παρόλο που η διατριβή κυρίως αντλεί και επικεντρώνεται στα παραπάνω συγγράμματα για να διαμορφώσει μια πρακτική και ενιαία θεολογική προσέγγιση στο ζήτημα του θελήματος του Θεού, ταυτόχρονα λαμβάνει υπ’ όψιν συγγράμματα προγενέστερων αγίων που σχετίζονται με το θέμα. Αυτή η δεύτερη κατηγορία πηγαίου υλικού περιλαμβάνει τον Άγιο Βαρσανούφριο, τον Ιωάννη τον Προφήτη, τον Αββά Δωρόθεο της Γάζας (η υπακοή και το θέλημα του Θεού), καθώς επίσης τον Συμεών τον Νέο Θεολόγο (πνευματική πατρότητα) και τον Άγιο Ιωάννη της Κροστάνδης (προσευχή). Αναφορικά με το περιεχόμενό η εργασία διαπραγματεύεται τα ακόλουθα ερωτήματα: Ποιά είναι η πεμπτουσία των θείων εντολών και σε τί συνίσταται η υπακοή στο θείο θέλημα (κεφάλαιο 2); Ποιός είναι ο ρόλος και η συμβολή του πνευματικού πατέρα και του ιερέα στην αποκάλυψη του προσωπικού θελήματος του Θεού (κεφάλαιο 3); Ποιά η φύση και το εύρος της ανθρώπινης ελευθερίας (κεφάλαιο 5); Με ποιόν τρόπο η ανθρώπινη και η θεία θέληση αλληλεπιδρούν και ευθυγραμμίζονται δια μέσου της προσευχής (κεφάλαιο 6); Και τέλος, με ποιόν τρόπο η «κλήση» υποδηλώνει και οδηγεί σε μια προσωπική συνάντηση με το θείο θέλημα (κεφάλαιο 7); H παρούσα μελέτη αποπειράται να καταπιαστεί με αυτές τις ερωτήσεις τοποθετώντας τες μέσα στο γενικότερο πλαίσιο του θείου θελήματος, όπως αυτό αποκαλύπτεται εν Χριστώ και στην Αγία Γραφή (κεφάλαιο 1). Λαμβάνει επίσης υπ’ όψιν τον τρόπο που τα παραπάνω θέματα διαμορφώνουν το χριστιανικό περιεχόμενο της πίστης και της ταπείνωσης (κεφάλαιο 4). Ολόκληρη η θεολογική συζήτηση της μελέτης περιστρέφεται γύρω από μια σημαντική πατερική διάκριση, αυτήν μεταξύ του κατ’ ευδοκίαν και του κατά παραχώρησιν θείου θελήματος. Είναι λόγω αυτής της πραγματικότητας, που υποδηλώνεται από την παραπάνω διάκριση, που η ανθρώπινη ελευθερία είναι πραγματική, κάτι που επιτρέπει και την επιλογή του κακού. Σύμφωνα με τους ασκητές και τους Πατέρες το κατά παραχώρησιν θείο θέλημα συνίσταται σε αυτά που συμβαίνουν με την παραχώρηση-άδεια του Θεού, ενώ το κατ’ ευδοκίαν θείο θέλημα είναι το απώτερο θέλημά Του για την ανθρωπότητα και την κτίση, όπως αποτυπώνεται στο σωτηριώδες έργο του Χριστού. Για να αναγεννηθεί κάποιος εν Χριστώ στο πλαίσιο του κατ’ ευδοκίαν θείου θελήματος πρέπει πρώτα να νεκρώσει τον παλαιό άνθρωπο με το μεταπτωτικό του θέλημα. Ο επίλογος της μελέτης υποδεικνύει το θείο θέλημα ως το μέγα μυστήριο του ανθρώπου εν Χριστώ, το οποίο αποτελεί την απώτερη εσχατολογική ανακεφαλαίωση κάθε ύπαρξης. Το θέλημα του Θεού εν Χριστώ είναι ο λόγος της δημιουργίας του ανθρώπου, είναι η επίλυση όλων των προβλημάτων και διλημμάτων και είναι η ύστατη σημασία αυτής της ίδιας της ζωής.