MIST VE IBSA ÜLKELERİNDE TURİZM İLE CO2 SALIMI ARASINDAKİ İLİŞKİYE AİT AMPİRİK BİR UYGULAMA

Bu çalışmanın amacı, MIST (Meksika, Endonezya, Güney Kore ve Türkiye) ve IBSA (Hindistan, Brezilya ve Güney Afrika) ülkelerindeki uluslararası turist girişlerinin karbon dioksit (CO2) salımı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu ülkeler, turizm endüstrisi için önemli bir potansiyele sahip olmakla birlikte, ilgili ülkelerde turizmin olumsuz çevresel etkilerine ilişkin yeterli araştırmalar yapılmamıştır. Bu doğrultuda çalışmada, 1995-2019 dönemi için MIST ve IBSA ülkelerinde uluslararası turist girişlerinin CO2 salımı üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Analizde Westerlund eş-bütünleşme yöntemi kullanılmıştır. Test sonuçları, uluslararası turist girişleri ve CO2 salımı arasında uzun dönemli bir ilişki olduğunu göstermektedir. Çalışmada ayrıca, Ortak İlişkili Etkiler Ortalama Grup ve Genişletilmiş Ortalama Grup yöntemlerinden yararlanılarak uzun dönem katsayılar tahmin edilmiştir. Test sonuçlarına göre; Endonezya, Güney Kore ve Brezilya’daki uluslararası turist girişlerinin CO2 salımını artırdığı; Güney Afrika’da ise bu salımı azalttığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Endonezya, Güney Kore ve Brezilya’daki turizm faaliyetlerinin daha sıkı bir şekilde düzenlenmesi ve denetlenmesi gerektiğini göstermektedir. Çalışmada işaret edilen öneriler itibarıyla, çalışmanın literatüre önemli bir katkıda bulunacağı düşünülmektedir.