-{(y)AsIyA} zarf-fiil ekinin işlevleri üzerine

Tümcede fiil zarflarla nitelenir. Zarflar fiilleri, sıfatları ve zarfları nitelik, nicelik, zaman, durum, yer vb. çeşitli yönlerden etkileyen sözcükler / öbeklerdir. Fiillere eklenerek zarflar gibi fiillerin zamanını, durumunu ve miktarını belirtici yapılar oluşturan eklere zarf-fiil (ulaç) denir. Zarf-fiiller -{(y)IncA}, -{(y)AlI} -{(y)ArAK}, -{(y)Ip} gibi birincil; -{mAksIzIn}, -{mAklA}, -{mAsIylA}, -{cAsInA}, -{(y)AsIyA} gibi isim-fiil ve sıfat-fiil eklerinin durum ekleriyle genişlemiş şekli olan ve -{r……-mAz}, -{DI……-mAdI}, -{DI mI}, -{sA} gibi farklı yapılarla oluşan ikincil zarf-fiiller olarak çeşitlilik gösterir. Zarf-fiiller tümce içerisinde sıfat-fiil ve isim-fiiller gibi yan tümce oluşturur. Bu yan tümceler zaman çizgisinde ana tümceler gibi bir dilim açar ve ana tümcenin fiilinden önce, sonra ya da eşzamanlı gerçekleşir. Sözcenin oluştuğu bağlam ve tümce bileşenlerinin özelliklerine bağlı olarak biçimbirimler çeşitli anlamsal ve dilbilgisel işlevler üstlenir. Herhangi bir fiilin içyapısında gerçekleşim zamanı olarak ifade edilen kılınış özellikleri bakımından ise ana tümce ve yan tümce arasında oluşan kombinasyonlar doğrultusunda zarf-fiiller farklı işlevlere bürünebilmektedirler. Bu bağlamda -{AsI} sıfat-fiil ekinin +{(y)A} durum ekiyle genişletilmesi sonucu oluşan -{(y)AsIyA} zarf-fiil eki bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışmada öncelikle -{(y)AsIyA} zarf-fiil eki hakkında alan yazında bulunan bilgiler verilecektir. Daha sonra ise temel tümce ve yan tümcedeki fiillerin kılınış özelliklerine göre tümceye kattığı işlevler betimlenecektir. Söz konusu zarf-fiil ekiyle oluşan kimi fiil -{(y)AsIyA} yapılarının edat ve zarf olarak dilbilgiselleşme süreci üzerinde durulacaktır.