19. YÜZYIL’DA ÇOK YÖNLÜ BİR SUFİ: GÜNEY HİNDİSTAN'DAN İSTANBUL'A FADL B. ALEVİ’NİN SIRADIŞI YOLCULUĞU/A SUFI COSMOPOLITAN OF 19TH CENTURY: AN EXTRAORDINARY JOURNEY OF FADL B. ALEVİ FROM SOUTH INDIA TO ISTANBUL

Bu makale, son dönem Bâ Aleviyye tarikatının önde gelen şeyhlerinden Seyyid Fadl'ın dalgalı hayatını okumaya yönelik bir girişimdir. Fadl b. Alevi'nin doğup büyüdüğü Güney Hindistan'da geçirdiği yıllar, kendisini evrensel bir Müslüman şahsiyet olarak şekillendiren erken dönem manevi faaliyetleri ve sömürgecilik karşıtı mücadeleleri, Arap yarımadasındaki yaşamı, Zafar'daki emirlik yılları ve hayatının son yıllarını geçirdiği İstanbul’daki günleri ele alınmaktadır. Hint ve Anadolu toprakları arasında kurulan kültürel-manevi-siyasi köprünün mühendisi ve Müslüman birliğinin öncüsü olarak maceralı hayatı, Osmanlı hilâfetine olan çok yönlü hizmeti ve sadakati, Müslüman dünyasını birleştirmek ve devam eden batı istilalarına son vermek amacıyla gösterdiği büyük çabaları incelenmektedir. Fadl b. Alevi'nin tasavvufi düşüncesi, 19. yüzyılda çokyönlü kişiliğinin ve cesur sosyopolitik müdahalelerinin temelini oluşturan Bâ Aleviyye tarikatının tanıtılması ele alınan diğer konulardandır. Makale sınırları dahilinde özellikle tasavvufla ilgili eserleri incelenmiştir. Çalışma, Seyyid Fadl’ın hayatını esas almakla birlikte, tasavvuf ve siyaset arasındaki entelektüel bağlantıyı ve 19. yüzyılın sömürgecilik karşıtı mücadelelerde Sufi müdahalesinin ilham kaynağını tartışmaktadır.