Problem wyobraźni w filozofii Kanta i Hegla

Artykuł poświęcony został próbie określenia funkcji poznawczej oraz roli przypisywanej wyobraźni w filozofii Kanta i Hegla. Kant zauważył między innymi, że wyobraźnia nie może pełnić funkcji służebnej ani wobec zmysłów, ani wobec intelektu. Nie postrzega on wyobraźni jako siły rozpoznawczej, dzięki której dochodzi do syntezy przedstawień, wspomagającej intelekt w procesie konstytuowania pojęć i umożliwiającej stabilny związek z możliwym doświadczeniem. Oznacza to, że pojęcia nie mogą być stosowane poza przedmiotami naszych wyobrażeń o nich. Są one ukazywane albo jako aprioryczne, albo dają wgląd w dane zmysłowe. Poznanie zatem nie zawiera elementów niepodmiotowych. Pierwsze problemy pojawiają się, gdy Kant podejmuje próbę określenia warunków syntezy, a następnie pyta o to, „co” i „jak” poznajemy. W tym kontekście Hegel uznaje wyobraźnię za władzę absolutną, jednak taką, która w swoim działaniu nie jest nam całkowicie dana. Jej istnienie nie jest przypadkowe, ponieważ umożliwia dostęp do świata przedstawień. Nie jest jednak jedyną siłą jednoczącą ten świat. Przedstawienia są raczej warunkiem badania podmiotu poznawanego. W ten sposób zostajemy wystawieni na działanie przedstawień i ich poznawanie.